قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ٢٩

واژه قضاء

3 - مفهوم قضاء وقدر لغة واصطلاحا

واژه قضاء

كلمه ( قضاء ) به حسب أصل لغت ، همانطور كه راغب در مفردات القرآن

مى گويد ، به معنى فيصله دادن است ، خواه فعلى باشد وخواه قولي ، خواه به

خداوند نسبت داده شود ويا به غير خداوند .

به تعبير ديگر : واژه قضاء به معناى گذراندن وبه پايان رساندن ويكسره كردن

است ونيز به معناى داورى كردن ( كه نوعي يكسره كردن اعتباري است ) به كار

مى رود . قاضى را از اين جهت قاضى گويند كه ميان متخاصمين ، حكم وداورى

مى كند .

لذا كلمه ( قضاء ) در مورد ( حكم ) زياد استعمال مى شود همانطور كه گفته شد ،

ظاهرا اين بدان جهت است كه حكم ، پايان دهنده وقطع كننده يك جريان است .

كلمه قضاء مرادف با حكم نيست ، زيرا در مواردى به كار برده مى شود كه استعمال

كلمه حكم در آن مورد به هيچ وجه صحيح نيست مثل ( فقضاهن سبع سماوات ) ( 1 )

ويا ( فإذا قضيتم مناسككم ) ( 2 ) ويا ( قضى الامر ) ( 3 ) در همه اين موارد ، مفهوم

( 1 ) - سوره فصلت ، آية 12 . ( 2 ) - سوره بقره ، آية 200 . ( 3 ) - سوره يوسف ، آية 41 .