قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ٢٠٦

انسان ، فاعل كارهاى اختياري خود است

گرم وسرد وخشك وتر وجفت ساختن بين عقل وبين شهوت وخشم وآرزو

وحرص ، عقل ناخشنود از خودآرايى وفاقد درخشش وزيبايى ، وكم ياور ،

وشهوت موافق با نجات وحاضر در صيدگاه ، وخشم دفع كننده وسازش ناپذير ،

وآرزوى طولانى وگذر كننده از اجل به سرعت ، وحرص كور وكر از ديدن عبرتها

وشنيدن ملامتها - آرى خداوند قبل از همه اينها - به هدايت وضلالت ، پرهيزگارى

وبي تقوايى ، راستى وكجى ، عصيان وطاعت ، سكوت ولجاجت ، سعادت

وشقاوت عالم بود ، بلكه مى دانست كه كدام يك از دو حريف ، غالب تر وكدام يك از

دو رقيب ، قويتر است ، چيزى بر أو پوشيده نيست پس جايز ورواست كه امر

آفرينش را امضا نموده و ( قدر ) خود را حتمي سازد وحكم خود را جارى نمايد .

هيچ چيز أو را از انجام اين كار منصرف ننموده ومتوقف نمى سازد . چگونه چنين

چيزى ممكن است ( در حالي كه أو شريك ورقيبى ندارد ) بنابراين بر تو لازم است كه

تسليم بوده وبا قدر الهى همراه شوى وناخوشنودى تو از پاره اى مقدرات الهى ،

سودى نمى بخشد ، بلكه بايد در مواقع استنكار وانكار باز ايستى واز سر مهربانى

پند دهى وبا نرمى ولطافت ، موعظه نمايى ، زيرا درشتى نمودن وسخت گرفتن

باز دارنده ، از طرفي باز دارنده مساعدت وهمكارى واز طرف ديگر برانگيزنده

لجاجت وسر سختى است .

بر تو باد به رحمت ومهربانى ، زيرا آن براي معالجه بيمارى نفس از معالجه

بيمارى اعضا سزاوارتر است ، واگر با چنين افرادى با ديده رحمت بنگرى

ورحمت را بر ايشان مبذول دارى ، براي تو وآنان مايه بركت خواهد بود ، وحال

آنكه همه از عصمت يوسف برخوردار نيستند آنگاه كه برهان پروردگار خود را ديد

ومورد طمع زليخا واقع شده بود . وهمچنين از عصمت ابسال هم برخوردار نيست

زماني كه ابر تاريكى أو را فرا گرفته بود وزن سلامان چهره اش را به أو نشان داد .

واما تو اى متكلم ! در امر وعد وو عيد ، عقيدة ات اين است كه اين دو مربوط به