قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ١٤٣

راز شرور جهان

اشكال : درست است كه ( شر ) امرى قياسي وامكاني است ولى چرا خداى

آفرينش ، جهان را به نحوى نيافريده ونچيده است كه قياس وامكان در كار نباشد ؟

وبه عبارت ديگر : چرا هر موجودى را هم آغوش با خوشبختى وكامروايى

خودش نيافريد كه روى بدى وبدبختى وناكامى را نبيند ، چنان كه عدد چهار ، هرگز

روى فرديت وعدد سه ، هرگز روى زوجيت نمى بيند ؟

پاسخ : معناى اين سخن به حسب تحليل اين است كه : چرا خداى مادة

وطبيعت ، مادة وطبيعت را لاماده ولاطبيعت قرار نداد ؟

زيرا قياس وامكان نامبرده لازمه معناى مادة است ، واگر موجودى امكان داشتن

ونداشتن كمال را نداشته باشد ، مادي نخواهد بود .

اگر اين جهان ، اين خاصه را نداشت كه هر يك از اجزاء آن ، قابل تبديل به

ديگرى است وبا اجتماع شرايط منافع وجودي خود را مى يابد وبي آن ، تهيدست

وبدبخت مى ماند ، أساسا جهان مادة نبود .

پس روشن شد كه : هر شر وفساد از آن جهت كه شر وفساد است ، نسبتي به

واجب الوجود ندارد واز آن جهت كه نسبت به واجب الوجود دارد ، شر وفساد

نيست ) . ( 1 )

* * *

( 1 ) - أصول فلسفه وروش رئاليسم ، ج 5 ، ص 171 - 173 ( چاپ انتشارات صدرا ) .