قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ١٤

قضاء وقدر وحقوق واخلاق

قضاء وقدر ومعاد شناسى

قضاء وقدر وحقوق واخلاق

( لا مؤثر في الوجود الا الله - والله على كل شئ قدير ( 1 ) - أنتم الفقراء إلى الله والله

هوالغني الحميد ( 2 ) - شهد الله انه لا إله الا هو والملائكة وأولوا العلم قائما بالقسط ) ( 3 )

روى اين حساب ، أمور ياد شده ايجاب مى كرد كه مسلمين در ميان صدها

مسائل اعتقادي ، نگرش خاصي به مسألة ( جبر واختيار ) داشته ، در اين باره تلاش

وتدبر بيشترى كرده وكتابهاى زيادترى به رشته تحرير در آورند . ( 4 )

3 - قضاء وقدر ومعاد شناسى

يكى از مهمترين أصول اعتقادي اسلام كه 1400 آية قرآن ، درباره آنها نازل

شده ، مسألة معاد وجهان ابدى است . وبسيار روشن است كه اين أصل ، مبتنى بر

آزادى واختيار آدمي در انجام اعمال است ومعنا نخواهد داشت كه خداوند ، هم

مردم را مجبور به انجام اعمال كند وهم آنها را معذب ويا مثاب فرمايد ! ! على هذا ،

جا داشت كه مسلمين از دير باز ، زير بناى اين أصل اعتقادي را محكم كنند

وتوضيح دهند كه آدمي در انجام كارها مجبور يا مختار ويا به گونه ديگر است .

4 - قضاء وقدر وحقوق واخلاق

اين مسألة ، پيش از همه ، ارتباط مستقيم با كار قانونگذاران ودانشمندان علم

حقوق واخلاق دارد ، زيرا نخستين چيزى كه توجه به آن ، در كار قانونگذارى

واخلاق ، ضرورت دارد ، مسألة اراده واختيار انسان در انجام كارهاست كه اگر

آدمي ، داراى چنين اراده واختياري نباشد ، هيچ گونه تكليفي نخواهد داشت .

ونظام حقوقى واخلاقى از بين خواهد رفت . وروح تلاش وكوشش به سوى يك

( 1 ) - سوره بقره ، آية 148 . ( 2 ) - سوره فاطر ، آية 15 . ( 3 ) - سوره آل عمران ، آية 18 . ( 4 ) - در اين باره به كتاب الذريعة وكشف الظنون ، مراجعه شود .