قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ١٣٩

راز شرور جهان

راز شرور جهان

انتزاع مى كند ، خيريت وشريت هم عناوينى است انتزاعي كه تنها منشأ انتزاع آنها را

بايد در عالم جستجو كرد ونه ما بإزاء عيني آنها را .

ثالثا : وجود هيچ چيزى براي خودش شر نيست وهمچنين بقاء وكمال هر

موجودى براي خودش خير است ، وشر بودن موجودى براي موجود ديگر هم

بالعرض است . پس هيچ موجودى نه از نظر ماهيت ، شر است ونه مى توان آن را

منشأ انتزاع ذاتي براي مفهوم شر دانست .

پس آنچه ذاتا منشأ انتزاع شر به شمار مى رود ، جهت نقصى است كه در

موجودى لحاظ مى شود كه شأنيت كمال مقابل آن را داشته باشد . وبه ديگر سخن :

شر بالذات ، عدم ملكه خير است : مانند كرى ، كورى ، بيمارى ، ناداني وناتوانى در

برابر شنوايى ، بينايى ، سلامتى ، دانايى وتوانايى .

بنابر اين ، ناقص بودن هر يك از مجردات تام ، نسبت به مجرد بالاتر يا فاقد بودن

هر يك از مجردات هم عرض نسبت به كمالات ديگران را نمى توان شرى براي آن

به حساب آورد ، زيرا شأنيت واجد شدن آن كمال را ندارد .

حاصل آنكه : هيچ موجودى نيست كه وجودش ذاتا متصف به شر شود واز اين

روى ، شر نياز به مبدأ وآفريننده اى نخواهد داشت ، زيرا ايجاد وآفرينش ،

اختصاص به وجود دارد . واين ، پاسخ نخستين سؤالي است كه مطرح شد ) . ( 1 )

راز شرور جهان

سؤال ديگر اين است كه چرا جهان به گونه اى آفريده شده كه داراى اين همه

شرور ونقايص باشد ؟ اين سؤال حتى بعد از پذيرفتن اينكه انتزاع شر ، عدم است

نيز مطرح مى شود ، زيرا مى توان گفت : چرا جهان به صورتي آفريده نشده كه جاى

( 1 ) - آموزش فلسفه ، ج 2 ، ص 424 .