قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ١٣٦

تحليل فلسفي خير وشر

ودر ادامه مى فرمايد : ( براي اينكه تحليل دقيقى درباره خير وشر ) از ديدگاه

فلسفي داشته باشيم بايد به چند نكته توجه كنيم :

1 - أموري كه متصف به خير وشر مى شوند از يك نظر ، قابل تقسيم به دو دسته

هستند :

الف - يك دسته أموري كه خيريت وشريت آنها قابل تعليل به چيز ديگرى

نيست ، مانند خير بودن حيات وشر بودن فناء .

ب - دسته ديگر أموري كه خيريت وشريت آنها معلول أمور ديگرى است ، مانند

خير بودن آنچه در ادامه حيات ، مؤثر است وشر بودن آنچه موجب فناء مى گردد .

در واقع ، خيريت افعال هم از قبيل دسته دوم است ، زيرا مطلوبيت آنها تابع

مطلوبيت غايات ونتايج آنهاست . واگر غايات آنها هم وسيله اى براي تحقق

أهداف بالاترى باشند ، نسبت به أهداف نهايى ، حكم فعل را نسبت به نتيجة

خواهند داشت .

2 - همه ميلها ورغبتهاى فطرى ، شاخه ها وفروعى از حب ذات هستند وهر

موجود ذي شعوري چون خودش را دوست مى دارد ، بقاى خودش وكمالات

خودش را دوست مى دارد واز اين جهت ، ميل به چيزهايى پيدا مى كند كه در ادامه

حيات يا در تكاملش مؤثر هستند ، وبه ديگر سخن : نيازى از نيازهاى بدني يا روانى

أو را تأمين مى كنند .

ودر حقيقت ، اين ميلها ورغبتها وسايلى هستند كه دست آفرينش در نهاد هر

موجود ذي شعور قرار داده است تا أو را به سوى چيزهايى كه مورد نيازش هست ،

سوق دهند .