قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ١٣٢

اشكال ديگر

از دعا به دست نمى آيد . وهيچ درى نيست مگر اينكه در اثر زياد كوبيدن ، براي

صاحبش باز مى شود ) .

ودر مورد تأثير گناه ونيكوكارى مى فرمايد : ( من يموت بالذنوب أكثر ممن يموت

بالآجال ومن يعيش بالاحسان أكثر ممن يعيش بالاعمار ) ( 1 )

يعنى : ( كساني كه با گناهان مىميرند ، بيشترند از كساني كه به مرگ طبيعي

مىميرند . وكساني كه با نيكوكارى زندگى مى كنند ؟ بيشترند از كساني كه با عمر

اصلى زندگى مى كنند ) .

در مورد صدقه نيز مى فرمايد : ( ان الصدقة تدفع ميتة السوء عن الانسان ) . ( 2 )

يعنى : ( صدقه ، مرگ بد را از آدمي دور مى كند ) .

على هذا ، همان طورى كه علل مادي مى توانند سرنوشت ساز باشند ، عوامل

معنوي نيز ممكن است در پيدايش پديده ها مؤثر باشند ودر زمره علل وأسباب

پيدايش حوادث اين جهان قرار داشته باشند .

توبه ودعا مى تواند يونس وقومش را از ورطه هلاكت نجات دهد ، صله رحم

مى تواند عمر را زياد كند . اذيت به ديگران وستم به بندگان خدا ، ممكن است مايه

هلاكت وسقوط گردد ، پرهيزگارى واحسان به ديگران ممكن است مايه فراوانى

نعمت وآسايش در زندگى شود و . . حال چگونه اين عوامل معنوي مى توانند

چنين نقش سرنوشت سازى را داشته باشند ودر زمره أسباب ومسببات اين عالم

قرار گيرند ، خود بحثي است كه از حوصله اين رساله بيرون است .

* * *

( 1 ) - سفينة البحار ، ج 1 ، ص 488 . ( 2 ) - بحار الأنوار ، ج 4 ، ص 122 .