قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ١٢٧

اشكال

اشكال

مولوى مى گويد :

چون قضا آيد نماند فهم ورأى * كس نمى داند قضا را جز خداى

چون قضا آيد فرو پوشد بصر * تا نداند عقل ما ، پا راز سر

زان امام المتقين داد اين خبر * گفت إذا جاء القضا عمى البصر

چون قضا بگذشت خود را مى خورد * پرده به دريده گريبان مى درد

* * *

چون قضا آيد نبينى غير پوست * دشمنان را باز نشناسى ز دوست

* * *

چون قضا آيد طبيب إبله شود * وآن دوا در نفع هم گمره شود

اشكال

اشكالى كه در اينجا به نظر مى آيد اين است كه در اين بيانات ، ( قضاء وقدر )

به عنوان ناقض وباطل كننده أصل عليت عمومى وبه عنوان عاملي در مقابل ساير

عوامل جهان ، ولى قويتر ونيرو مندتر از آنها ذكر شده است . واين با آنچه در گذشته

گفته شد كه قضاء الهى ، هيچ چيزى را جز از مجراى علل وأسباب خود ايجاب

نمى كند ودر زبان حديث نيز تأييد شده ، منافاة ندارد .

در حديث است : ( أبى الله ان يجرى الأمور الا بأسبابها - أبى الله ان يجرى الأشياء الا

بأسباب فجعل لكل شئ سببا ولكل سبب شرحا وجعل لكل شرح علما وجعل لكل علم

بابا ناطقا ) . ( 1 )

( 1 ) - مجمع البحرين ، مادة سبب .