قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ١٢٤

8 - نقش عوامل معنوي درحوادث از ديدگاه قضاء وقدر

بشر ، حساب وعكس العمل دارد . خوب وبد در مقياس جهان ، بي تفاوت نيست .

اعمال خوب وبد بشر ، مواجه مى شود با عكس العمل هايى از جهان كه أحيانا در

دوره حيات وزندگى خود فرد ، به أو مى رسد .

ايذاء جاندار ، أعم از حيوان وانسان خصوصا ايذاء به صاحبان حقوق از قبيل :

پدر ، مادر ومعلم ، آثار سوئى در همين زندگى دنيايى به بار مى آورد ، در طبيعت

مكافات هست .

اين آثار ونتايج ، خود قسمتى از مظاهر قضاء وقدر است . بديهي است كه

اين گونه قضايا وارتباطات ميان حوادث وپديده ها با جهان بيني الهى كه جهان را

يك دستگاه واحد زنده صاحب اراده وشعور مى داند ، قابل توجيه است وبخشي

از روابط على ومعلولي را تشكيل مى دهد ، واما با طرز تفكر مادي و ( جهان بيني

ماترياليستى ) قابل توجيه نيست .

از نظر جهان بيني الهى ، جهان هم شنواست وهم بينا ، ندا وفرياد جاندارها را

مى شنود وبه آنها پاسخ مى دهد ، به همين جهت ( دعا ) يكى از علل اين جهان

است كه در سرنوشت انسان مؤثر است ، جلو جريانهايى را مى گيرد ويا جريانهايى

به وجود مى آورد . به عبارت ديگر : ( دعا ) يكى از مظاهر قضاء وقدر است كه در

سرنوشت حادثه اى مى تواند مؤثر باشد ويا جلو قضاء وقدرى را بگيرد .

( الدعا يرد القضاء ولو ابراما ) . ( 1 )

( دعا ، قضاء را بر مى گرداند ، هر چند آن قضاء محكم شده باشد ) .

( وإذا سئلك عبادي عنى فانى قريب أجيب دعوة الداع إذا دعان ) . ( 2 )

( هرگاه بندگانم مرا از تو بخواهند ، من نزديكم ، خواسته آنكه مرا بخواند .

أجابت مى كنم ) .

( 1 ) - سفينة البحار ، مادة دعا . ( 2 ) - سوره بقره ، آية 186 .