قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ١٢١

7 - بداء در آثار اسلامى وارتباط آن با قضاء وقدر

يعنى : ( محو واثبات مى كند هر آنچه را كه بخواهد ( وحكمت أو طلب كند )

ودر نزد اوست أم الكتاب ( لوح محفوظ ) .

على هذا ، شيعه با اعتقاد به أصل ( بداء ) كه همان دگرگون شدن چيزى است كه

على الظاهر دائمي مى نمايد ولى دگرگونى اعمال ورفتار آدمي ، خلاف آن را ايجاب

مى كند ، نه تنها روح اميد وتحرك را در جامعه زنده نگه مى دارد ، بلكه با اين اعتقاد

كه ملازم با عموم وشمول قدرت الهى است ، هر گونه ضعف وناتوانى وعجز را كه

از صفات سلبيه است از ساحت قدس الهى ، دور مى دارد .

( شيعه ) معتقد است كه دعا ، صدقه ، صله رحم ، توبه ، احسان واعمالي نظير

اينها ممكن است موجب شوند آنچه را كه در پس پرده قرار دارد وبا ظواهر أموري

كه در جريان است ، مخالف مى باشد ، آشكار نمايند ، مثل ( قوم يونس ) كه به ظاهر

محكوم به هلاكت بودند ، در اثر توبه ، بلا از آنها دور گرديد ومشمول رحمت الهى

قرار گرفتند . ( 1 )

ويا إسماعيل فرزند امام صادق - عليه السلام - كه در معرض كشته شدن قرار

داشت ، ولى با دعاى حضرتش از شر دشمنان محفوظ ماند . ( 2 )

ويا ماري كه مأمور بود مرد يهودي را كه به رسول خدا توهين كرده بود بكشد ، اما

به خاطر صدقه دادنش ، مأموريت خود را انجام نداد . ( 3 ) ونظاير اينها .

( بداء ) به اين معنا نه تنها مخالف با عقل وشرع نيست بلكه آيات وروايات

زيادى آن را تأييد مى كند تا جايى كه امام هفتم - عليه السلام - مى فرمايد : ( خداوند

هيچ پيامبرى را نفرستاد مگر آنكه حرمت خمر وأصل بداء را جزء برنامه ها

واعتقادش قرار داد . ( 4 )

( 1 ) - بحار الأنوار ، ج 4 ، ص 116 . ( 2 ) - بحار الأنوار ، ج 4 ، ص 127 . ( 3 ) - بحار الأنوار ، ج 4 ، ص 122 . ( 4 ) - بحار الأنوار ، ج 4 ، ص 99 : ( ما بعث الله عز وجل نبيا الا بتحريم الخمر وان يقوله بالبداء ) .