قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ١٠٣

ج : قضاء وقدر حتمي وغير حتمي

ج : قضاء وقدر حتمي وغير حتمي

صحيحي است الا اينكه منطبق با آيات قرآن كريم وأحاديث وارده از جانب

معصومين نيست ، پس هيچ گونه وجهي براي اين قول نيست چه برسد به اينكه

قضاء الهى را منحصر به همين تفسير بدانيم ، پس با دقت بيشترى به اين نكته

توجه كن ) .

ج : قضاء وقدر حتمي وغير حتمي

از تقسيمات ديگرى كه در باب قضاء وقدر مطرح است ، تقسيم آن به ( حتمي

وغير حتمي ) است ، در آثار وروايات ديني ودر إشارات قرآني ، از قضاء وقدر

حتمي ولازم ، قضاء وقدر غير حتمي وغير لازم ، ياد شده است . وچنين مى نمايد

كه دو گونه قضاء وقدر در كار است : ( حتمي وغير قابل تغيير ، غير حتمي وقابل

تغيير ) از جمله آيات ، آية : ( لكل اجل كتاب يمحو الله ما يشاء ويثبت وعنده أم

الكتاب ) ( 1 ) ونيز آية : ( هو الذي خلقكم من طين ثم قضى اجلا واجل مسمى عنده ثم

أنتم تمترون ) ( 2 ) است .

واز جمله روايات ، رواياتى است كه در ذيل اين آيات آمده ومثلا ( اجل ) را به

( اجل محتوم ، اجل موقوف ، يا اجل مطلق واجل معين ) تقسيم كرده . ويا رواياتى

كه بيان مى كند : دعا ، صله رحم ، تصدق وأمثال اينها ، قضاء وقدر الهى را تغيير

مى دهد ، مثلا در روايتي است كه پيامبر أكرم ( ص ) روزى با أصحاب خود نشسته

بود ، يك نفر يهودي عبور مى كرد ، حضرت فرمود : اين پير مرد خاركن ، به صحرا

مى رود تا خار بكند ولى مىميرد وبر نمى گردد ، أصحاب بعد از چند ساعتي ديدند

پير مرد بازگشت ، أصحاب عرض كردند شما كه فرموديد بر نمى گردد ، حضرت ،

پير مرد را صدا كرد . پير مرد آمد ، به أو فرمود : بار خار را بر زمين بگذار وباز كن ،


( 1 ) - سوره رعد ، آية 39 . ( 2 ) - سوره انعام ، آية 2 .