قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ١٠٠

ب : قضاء وقدر علمي وعيني

ب : قضاء وقدر علمي وعيني

خداوند دستور داده است كه بجز أو را نپرستيد به پدر ومادر نيكى كنيد . در

مورد ( قدر ) نيز وارد شده است كه مى فرمايد : ( قد جعل الله لكل شئ قدرا ) . ( 1 )

يعنى : ( خداوند براي هر چيز ( از تكاليف ووظايف ) قدر واندازه اى قرار داده

است ) ، ( البتة اين يكى از تفاسير آية است وطبق تفسير ديگرى ( قدر ) در اين آية ،

به معناى قدر تكويني است ) .

آيا ايمان واعتقاد به اين واقعيت كه هر كار انسان ، بايد طبق دستور وفرمان بوده

باشد وحتى مقدار ، كيفيت واندازه گيرى آن نيز مطابق برنامه انجام گيرد ، مى تواند

جنبه تخدير كننده داشته باشد ويا بالعكس ؟ يك جمعيت پيشرو وپيروز ، جمعيتى

است كه در تمام شؤون خود ( قضاء وقدر ) را به اين معنا رعايت كند ، يعنى همواره

پيرو برنامه ، دستور وفرمان بوده باشد كه با توجه به احكام عقلية ومنابع روايى ،

اعتقاد به قضاء وقدر به اين معنا ، تأثير بسيار مثبتى در پيشرفت زندگى انسانها دارد .

ب : قضاء وقدر علمي وعيني

از جمله تقسيماتى كه در باب ( قضاء وقدر ) مطرح مى شود ، تقسيم به ( قضاء

وقدر عيني وعلمي ) است .

قضاء وقدر علمي بر مبناى علم خداوند ، به چند وچون وحد واندازه أشياء

ونيز حتميت وقطعيت وجود آنها از راه مقدمات ، أسباب وشرايط خاصه آنهاست ،

وقضاء وقدر عيني به معناى انتساب حد واندازه ونيز ضرورت وحتميت وجود

عيني أشياء به خداوند است .

أستاذ مطهرى مى فرمايد : ( بديهي است علم الهى ( خواه علم در مرتبه ذات

وخواه علم در مرتبه فعل ) از آن جهت ، ( قضاء ) الهى ناميده مى شود كه مؤثر در

( 1 ) - سوره طلاق ، آية 3 .