ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٦٨

7 - تفكيك امتيازات جبرى از امتيازات تكاملى

باشد ، در دگرگون كردن و تصرف در انگيزگى آنها توانايى بسيار روشنى دارد . در اين موضوع رسالت ، ما اختيار را به كار برديم ، نه آزادى را . نكتهء اين انتخاب چنين است كه :

سه مفهوم رهايى و آزادى و اختيار نبايد با همديگر مخلوط شوند

رهايى - عبارت است از بريدن بند و زنجيرى كه چه از عوامل طبيعى و چه از عوامل قراردادى ، بدست و پاى آدمى بسته شده است . مفهوم رهايى تنها گسيختن بند و زنجير را نشان مىدهد و بس ، امّا پس از اين رهايى موقعيت انسانى چيست معناى ديگرى است .

آزادى - عبارت است از داشتن آن توانايى كه انسان در انتخاب هدف يا وسيله بدست مىآورد . بخلاف پديدهء رهايى ، آزادى توانايى مثبت براى تعيين موقعيّت است كه مورد خواست آدمى است . مسلم است كه آزادى پديدهء عالىتر و يكى از بهترين وسايل كمال انسانى است .

اختيار - عبارت است از به كار بردن آزادى در هدف خير و كمال و بس ، اين كلمه از مادهء خير است كه در باب افتعال مفهومى از جويندگى خير را در بر مىگيرد .

رسالت انسانى براى انسانها اختيار را مىخواهد نه آزادى توجيه نشده را كه خود زنجيرى بسيار صيقلى به گردن روح آدمى مىباشد .

7 - تفكيك امتيازات جبرى از امتيازات تكاملى

امتيازاتى كه در اختيار بشر قرار مىگيرد ، به دو نوع عمده تقسيم مىگردد : 1 - امتيازات جبرى .

2 - امتيازات تكاملى .

اگر چه مفهوم امتياز مفهومى بسيار وسيع و داراى چند بعد است كه از ديدگاه‌هاى مختلف بسيار متنوع تلقى مىگردد ، ولى يك جامع مشترك ميان همهء آن انواع وجود