ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٤٢

فطرت در نظر حكيم ترمذى

بلى در سه مورد از آيات قرآنى در باب تفعل و انفعال به معناى شكافتن آمده است : مريم آيهء 90 ، الانفطار آيهء 1 ، المزمل آيهء 18 و همچنين اين ماده در شكستن روزه ( افطار ) هم به كار رفته است . و با نظر به مضمون آيات مربوطه قطعى است كه مقصود از فطرت و فاطر و فطر به معناى خلقت اصلى است كه در مجراى قانون الهى قرار مىگيرد . امير المؤمنين عليه السّلام در توصيف خداوندى مىفرمايد : « فَطَرَ الخَلائِقَ بِقُدرَتِه » ( 1 )

( مخلوقات را با قدرت خود آفريد ) .

« لَم يَشرَكه فى فِطرَتِها فاطِر » ( 2 )

( در آفرينش مورچه هيچ آفريننده اى با خدا شركت نكرده است ) .

فطرت در نظر حكيم ترمذى

فطرت در نظر حكيم ترمذى

در امتداد بررسىهاى لازم در بارهء فطرت ، به نظريه اى از « حكيم ترمذى » ( ابو عبد الله محمد بن على ) رسيديم كه بسيار جالب است . از اين حكيم نقل شده است : ( هنگامى كه اين حكيم روابط انسان را با عالم هستى مورد توجّه قرار مىدهد ، بيك رابطهء واقعى مىرسد كه مبناى آن سه ركن اساسى است : « حق » ، « عدل » ، « صدق » . هر يك از اين سه ركن اساسى ، يكى از عناصر سه گانه فطرت آدمى را بعالم هستى مربوط مىسازد ، اين سه عنصر عبارت است از : « اعضاى مادى » ، « قلب » ، « عقل » ( 3 )

) توضيح نظريهء حكيم ترمذى چنين است كه انسان با سه عنصر اساسى مزبور با جهان هستى در حال ارتباط است .

( 1 ) ط 1 ج 1 ص 7 .

( 2 ) ط 183 ج 2 ص 140 .

( 3 ) المعرفة عند الحكيم الترمذى - تحقيق عبد المحسن الحسينى ص 172 - دار الكاتب العربى - القاهرة .