ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٣

خود هشيارى و الا را از دست ندهيم تا هشيارىهاى تناقض انگيز و آزادىهاى پالان گونه ما را به تخديرهاى گوناگون كه نتايج همهء آنها « از خود بيگانگى » است ، نكشاند

روى موضوعات و روابط جهان كميّتها مىخزند و موضعگيرىهاى نسبيّت انگيز ما را حذف و در حلقهء مطلقهاى خيالى ما را سر درگم مىكنند ، ما را هم از معناى هشيارى و انديشه بيگانه ساخته اندو هم از معناى آزادى واقعى روان كه بدون آن روانى وجود ندارد .

انديشه به معناى زير را هم در پاورقىهاى كتابهاى روانشناسى يادداشت كنيم ، باشد كه با « خود » آشنا شويم و براى طرد « خود » دست بوسايل تخدير نزنيم .

از نظر معلومات رسمى :

چو در دل پاى بنهادى بشد از دست انديشه

ميان بگشاد اسرار و ميان بر بست انديشه

ولى انديشه هويّت والاترى هم دارد :

به پيش جان برآمد دل كه اندر خود مكن منزل

گرانجان ديد مرجان را سبك برجست انديشه

در آن هنگام كه انديشه و هشيارى با اين چهرهء والاروى مىنمايد ، هشيارىها و انديشه‌هاى تناقض انگيز و قالب ساز و آزادىهاى پالان گونه ، راه خود را پيش مىگيرند و از افق درون ناپديد مىگردند ، ديگر سنگينى احساس نمىشود .

برست او از خود انديشى چنان آمد ز بيخويشى

كه از هر كس همى پرسد عجب خود هست انديشه

فلك از خوف ، دل كم زد دو دست خويش بر هم زد

كه از من كس نرست آخر چگونه رست انديشه

حالا بيا تماشا كن :

چنين انديشه را هر كس نهد دامى به پيش و پس

گمان دارد كه در گنجد به دام و شصت انديشه

بياييد پس از اين در بارهء انديشه دقيقا بينديشيم :

چو هر نقشى كه مىجويد ز انديشه همى رويد

تو مر هر نقش را مپرست و خود بپرست انديشه