نهج البلاغة ( فارسي ) — الصفحة ٥٤٨

به اميران لشكر

درگذشت ( « قاموس الرجال » ، ج 9 ، ص 264 ) .

[ 177 ] ترجمهء لفظ به لفظ : وباناك .

[ 178 ] اعراف : 99 .

[ 179 ] يوسف : 87 .

[ 180 ]

نكند زحمت نا آمده را استقبال

هر كه امروز غم روزى فردا نخورد

( صائب )

[ 181 ] نگاه كنيد به نامهء شمارهء 31 از آن حضرت به فرزندش امام حسن عليه السلام .

[ 182 ]

سخن تا نگويى بر آن دست هست

چو گفته شود يابد او بر تو دست

( سعدى ، « بوستان » ، باب هفتم ، بيت ، دكتر يوسفى ) .

[ 183 ] نور : 24 .

[ 184 ]

سايهء حق بر سر بنده بود

عاقبت جوينده يابنده بود

( « مثنوى » نيكلسن ، دفتر 3 ، ص 373 ) .

[ 185 ] رجوع كنيد به فقرهء 23 .

[ 186 ]

گيرم پدر تو بود فاضل

از فضل پدر تو را چه حاصل

[ 187 ] رجوع كنيد به فقرهء 148 .

[ 188 ] ترجمهء لفظ به لفظ : آن را كه نشسته ندهند ، ايستاده ندهند .

[ 189 ] از شمارهء 397 تا 400 در نسخهء عبده نيست ، از نسخه صبحى صالح نوشته شد .

[ 190 ] عدوى ، اسم است از اعداء و معنى آن تجاوز از چيزى به چيزى ، يا از كسى به كسى است و در حديث نبوى است : « لا عدوى و لا هام و لا صفر » هام ، بوم است و از اعتقادهاى عرب جاهلى است كه در شكم مارى است به نام « صفر » چون گرسنه شود آن مار او را آزار دهد ( « الموطَّأ » كتاب العين ، ذيل حديث 18 ، و رجوع شود به « صحيح بخارى » كتاب البيوع ، و « نهايه » ابن اثير و « سفينة البحار » ج 2 ، ص 170 ) .

[ 191 ] عمار بن ياسر بن عامر بن مالك ، مكنى به ابو اليقظان ، از قحطانيان است . خود و پدرش از سابقان در اسلامند . در جنگ صفين در ركاب امير المؤمنين ( ع ) به سن نود و سه سالگى شهيد شد .

[ 192 ] مغيرة بن شعبه بن عامر بن مسعود ثقفى ، يكى از چهار تن است كه به زيركى معروف بودند : معاويه ، عمرو پسر عاص ، زياد بن ابيه و مغيره . با آنكه صحابى است از تقوا بهره‌اى نداشته است .

[ 193 ]

ز دست ديده و دل هر دو فرياد

كه هر چه ديده بيند دل كند ياد

( منسوب به بابا طاهر )