نهج البلاغة ( فارسي ) — الصفحة ٥٤٤

به اميران لشكر

[ 106 ]

فرا مىنمايم كه مىنشنوم

مگر كز تكلَّف مبرا شوم

( سعدى « بوستان » ، دكتر يوسفى ، بيت ) .

[ 107 ] ترجمهء لفظ به لفظ : كه حيا او را جامهء خود پوشانيد .

[ 108 ]

تا رنج تحمّل نكنى گنج نبينى

تا شب نرود روز پديدار نباشد

( سعدى )

[ 109 ]

ذلّ بود بار نهال طمع

نيك بپرهيز از اين بدنهال

( ناصر خسرو ، مينوى . محقق ص 348 ) طمع حرص است و خوارى تبع طمع ( غزالى « كيمياى سعادت » به نقل از « امثال و حكم » ) .

طمع از خلق گدايى باشد

گر همه حاتم طايى باشد

( جامى « امثال و حكم » ) .

[ 110 ] ريشخند .

[ 111 ] قناعت ، دوم بى نيازى است . ( « قابوسنامه » به نقل از « امثال و حكم » ) .

قناعت توانگر كند مرد را

خبر كن حريص جهانگرد را

( سعدى « بوستان » دكتر يوسفى ، بيت ) .

[ 112 ] ما او را زندگانى دهيم ، زندگانى خوش ( نحل : 97 ) .

[ 113 ] همانا خدا به داد و نيكوكارى فرمان مىدهد ( نحل : 90 ) .

[ 114 ] « لسان العرب » ، عراق را بدين معنى به ضم اول ضبط كرده است : و العظام إذا لم يكن عليها شيء من اللَّحم تسمّى عراقا .

[ 115 ] خانه‌اى كه به ستم سازى ، سگ در آن كند بازى ( امثال عاميانه ) .

[ 116 ] و رجوع كنيد به فقرهء 341 .

[ 117 ] آدمى چون برخود مسلط شود ، شهوت را در بند كشد .

[ 118 ]

زكات مال به در كن كه فضلهء رز را

چو باغبان بزند بيشتر دهد انگور

( سعدى « گلستان » ، باب دوم )

[ 119 ] در بعض نسخه‌ها : تقوية للدّين : براى قوى شدن دين . و بموجب ضبط ، از دين ، دينداران مقصود است ، چه آنان بهنگام حج با يكديگر نزديك مىشوند و از انديشهء هم با اطلاع مىگردند .

[ 120 ] نمودن : ديده شدن .

[ 120 ]

خيرى كن اى فلان و غنيمت شمار عمر

زان پيشتر كه بانگ برآيد فلان نماند

( سعدى )

[ 121 ] براى معنى استدراج ، رجوع به تعليقهء 44 شود .