نهج البلاغة ( فارسي ) — الصفحة ٤٨٩

به اميران لشكر

به دست گرفتند .

خطبهء 160

[ 1 ] در دعاى رسول اكرم ( ص ) است : « الحمد للَّه ملء سمائه و أرضه » .

[ 2 ] مأخوذ از سورهء بقره : 255 .

[ 3 ] چون جسم نيست .

[ 4 ] مأخوذ از آيهء 41 سورهء رحمان .

[ 5 ] بنده .

[ 6 ] ترجمهء لفظ به لفظ : از شيردادنش ( پستانش ) بريده شد .

[ 7 ] ترجمهء لفظ به لفظ : از او گرفته شد .

[ 8 ] قصص : 24 .

[ 9 ] جايى نداشت كه آن را پناه گيرد .

[ 10 ] ريحان : هر گياه خوشبو .

[ 11 ] خاصة الرجل ، نزديكان و خويشان او ، عبده « خاصه » را با تكلَّف لغوى صفت شخص پيامبر گرفته و بعض مترجمان از او پيروى كرده‌اند .

[ 12 ] چون پيامبر آخر زمان است ، و پس از او پيامبرى نيست .

[ 13 ] ترجمه لفظ به لفظ : شكم او فرو رفته بود .

[ 14 ] « امثال و حكم » ج 2 ص ، از ملا تجلى . ترجمهء لفظ به لفظ مثل عربى :

« بامدادان ، مردم ، شبروان را مىستايند » .

خطبهء 161

[ 1 ] همهء مردم از بركت آل محمد ( ص ) بهره‌مندند .

[ 2 ] پروردگار .

[ 3 ] از دنيا ترساند ، و به آخرت خواهان گرداند .

خطبهء 162

[ 1 ] وضين ، تنگ كجاوه است و چون سست و نا استوار بود آن كه در كجاوه نشسته از اين سو به آن سو افتد .

[ 2 ] زينب ، دختر جحش ، زن رسول اكرم ( ص ) از بنى اسد بود .

[ 3 ] خود و خاندان پيامبر ( ص ) ، رجوع كنيد به نامهء امام به عثمان بن حنيف در فصل نامه‌ها .