نهج البلاغة ( فارسي ) — الصفحة ٤٥٣

به اميران لشكر

هيچگاه فراموش نكنند ، و ماتح كه در متن عربى است ، به معنى كشندهء آب از چاه است .

خطبهء 11

[ 1 ] نام او خوله و پدر او ، اياس پسر جعفر است و حنفيّه لقب اوست .

[ 2 ] غضّ بصرك : لا يهولنّك هائل ، مبادا چيزى تو را بترساند .

خطبهء 12

[ 1 ] سيرعف بهم الزّمان : به زودى ، زمانه چون خون آنان را از بينى روان خواهد ساخت .

خطبهء 13

[ 1 ] روز جنگ ، سپاهيان بصره گرد شتر عايشه را گرفتند و رجز مىخواندند ، و هر كه كشته يا زخمى مىشد ، ديگرى جاى او را مىگرفت . على عليه السّلام فرمود شتر را پى كنند چون شتر به زمين افتاد ، مردمى كه گرد آن چهار پا بودند گريختند .

خطبهء 14

[ 1 ] منجّمان با رصد كردن ، دريافته‌اند كه دورترين نقطهء زمين از معدّل النهار ، ابلَّه ( مركز بصره ) است ( ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغه ، ج 1 ص 268 ) .

خطبهء 16

[ 1 ] ضامن

[ 2 ] آنچه در ديگ طعام ريزند ، از نخود و كشمش و جز آن .

[ 3 ] پيشگويى فتنه‌ها كه پس از شهادت امام ( ع ) آغاز شد و مردم سفله كار را به دست گرفتند ، و بر گردن مسلمانان سوار شدند و نيكوكاران را از ميدان بدر كردند .

[ 4 ] رسول خدا ( ص ) ، او را از چنين حادثه آگاه فرموده بود .

[ 5 ] مركبى كه بر آن سوار شوند .

[ 6 ] از آيهء 43 ، سورهء عنكبوت .

[ 7 ] ظاهرا مقصود دعوى رهبرى و امامت است ، چه خطبه بدين موضوع نظر دارد .

[ 8 ] ابدى صفحته للحقّ ، يعنى دشمنى خود را با آن آشكار كرد ، و در روايتى « من