نابغه فقه وحديث ، سيد نعمت الله جزائري — الصفحة ٢١٨

بسيار از او با تعبير به بعض العارفين دارد » ( 1 ) .

نگارنده گويد : درباره فيض دو عقيده متضاد وجود دارد بعضى مخالف او بوده‌اند ، مانند شيخ على بن محمد بن حسن بن زين الدين سابق الذكر ، و برخى موافق و طرفدار او بوده ، مانند علامه عظيم الشأن سيد عبد اللّه جزائرى متوفى 1173 كه مفاتيح و نخبه فيض را شرح كرده و تجليل و ستايش بسيار از او نموده است .

در هر حال فيض داراى آثار ارزنده منظوم و منثورى بوده ، كه مبسوط تر و معروفتر از همه كتاب وافى است كه مكرر چاپ شده و مختصر آن شافى هم مطبوع است .

تفسير صافى و منتخب آن اصفى و المحجة البيضاء و كلمات طريفه و الانصاف هم از آثار چاپ شده او هستند .

ديوان شعر فارسى بزرگى دارد كه در تهران چاپ شده و مختصرى از آن هم در بمبئى به چاپ رسيده است .

در رساله الانصاف كه به فارسى و عربى است و در 1083 تأليف ، و در ضمن مجموعه‌اى در 1297 و 1311 چاپ شده ، حالات خود و عذر خواهى از آنچه در مؤلفاتش مطابق مذاق صوفيه و فلاسفه آورده ، با علت نوشتن آنها را ذكر كرده است .

جدّ اعلى در مقامات النجاة در ذيل اسم شهيد ، سؤالى كه از فيض شده ، درباره صوفيه ، و جوابى را كه او داده و متضمن ذم آنها است ، آورده . و محدث قمى


( 1 ) لؤلؤة البحرين : 121 .