نقدى بر مثنوى ( فارسي ) — الصفحة ٥٣٨

[ بررسى جلد دوّم مثنوى ]

[ بررسى جلد دوّم مثنوى ]

مى گويند مثل غزالى و ابن ابى الحديد كه امير ( عليه السلام ) را افضل از باقى خلفاء مىدانند .

ابن ابى الحديد مىگويد : در مجلس احمد ابن حنبل كه يكى از ائمّه چهار مذهب است امر خلافت مذكور شد و او سر به زير افكنده هيچ نمىگفت بعد از زمانى سر بالا كرد و گفت ديگران را خلافت زينت داد و على ( عليه السلام ) خلافت را زينت داد .

بارى سنّى منكر اين جور مطالب نيست ، تو گمان مىبرى كه مولوى براى تو خدمت كرده خلافت را نخل خرما فرض كرده كه ريشه و ساقه و شاخ و برگ و ثمرآور شود به چهار خليفه ، هر يك كه نباشد درخت با ثمر حاصل نمىشود .

تمام شد اندكى از بسيار و دانكى از خروار مزخرفات جلد اوّل مثنوى مولوى معنوى و شروع مىشود در جلد دويّم بعون اللّه و حسن توفيقه .

[ بررسى جلد دوّم مثنوى ]

در صفحه دوّم بعد از آنكه اشاره مىكند به اينكه سالك را لازم است كه به آفتاب معرفت كه حق است نورمند گردد و به حواس باطنى درك آن آفتاب كند ، از حواس پنجگانه ظاهرى كارى ساخته نمىشود و آدمى به جايى نمىرسد ، و در وصف آن آفتاب كه حق است مىگويد :

أى صفاتت آفتاب معرفت * و آفتاب چرخ بنده يك صفت

گاه خورشيد و گهى دريا شوى * گاه كوه قاف و گه عنقا شوى ( 1 )

تا مىگويد :

از تو اى بىنقش با چندين صور * هم مشبّه هم موحد خيره سر ( 2 )

تا آخر آنچه مىگويد و ظاهر است كه همه اينها صريح در وحدت وجود است ، چنان كه سابقاً اشاره شد .

1 - مثنوى ، دفتر دوّم ، 53 . 2 - مثنوى ، دفتر دوّم ، 57 .