نقدى بر مثنوى ( فارسي ) — الصفحة ٤٤٨

عشق در نزد مثنوى و صوفيه و فلاسفه

كفايت نمىكند ، و در آخر روايتى از خودشان نقل مىكند كه كلمه « صانع » هم جزء أسماء اللّه است . ( 1 )

مرحوم طبرسى در مجمع البيان نقل كرده است كه عربى شنيد كه پيامبر اين آيه را قرائت مىفرمايد : و مكروا مكراً كُبّاراً . ( 2 ) پس گفت : ما افصح ربّك يا محمّد . يعنى چقدر پروردگار تو فصيح است اى محمّد ، سپس مرحوم طبرسى مىفرمايد : و اين از جفاى اعراب است ; زيرا خداوند متعال به فصاحت وصف نمىشود ( 3 ) ، و گفتن اين كلمه در حق خداوند متعال روا نيست .

مى گويم : قرآن كريم كلام خدا است و در اعلى درجات فصاحت است ، لكن در حق خداوند ، گفتنِ فصيح جايز نيست ; زيرا به اجماع امّت اسماء خداوند توقيفى است و بايد به اجازه خدا و پيغمبر ( صلى الله عليه وآله و سلم ) باشد ، و خود پيامبر هم فصيح بوده است و خود فرمود :

انا افصح العرب ، بيد أنّى من قريش ( 4 ) . . .

« من فصيح‌ترين مردم عرب هستم ، الاّ آنكه از قريشم و در خاندان فخر هوازن بنى سعد بن بكر پرورش يافته ام . »

و امامان ما فرموده‌اند :

نحن قوم فصحاء . ( 5 )

« يعنى ما مردمى فصيح هستيم . »

و اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) فرمود :

إنّا لأُمراء الكلام . ( 6 )

1 - مفتاح العلوم سكاكى ، ( حاشيه ) 4 - 5 . 2 - سوره نوح ، آيه 22 . 3 - مجمع البيان 5 / 362 . 4 - سفينة البحار 2 / 361 - 362 . 5 - بحارالانوار 2 / 150 - 151 . 6 - نهج البلاغه صبحى الصالح 354 ، كلام 233 .