مصادقة الإخوان ( فارسي ) — الصفحة ١٢

وابو بكر محمد بن سليمان بن بابويه بن فهرويه بن عبد الله [ بن ] مرزوق علاف محزمى متوفى در

ربيع الاخر 307 ( 1 ) و پسر وى أبو محمد عبيدالله بن محمد بن سليمان بن بابويه بن فهرويه بن

عبد الله بن مرزوق دقاق محزمى متوفى در 376 ( 2 ) و وى شهرتى داشته است كه در اين موضع

از تاريخ بغداد " ابن جغوما " و در موضع آينده " ابن جعد ما " چاپ شده است و پس از آن

پسر وى أبو بكر محمد بن عبيدالله بن محمد بن سليمان بن بابويه [ بن فهرويه ] بن عبد الله بن

مرزوق علاف معروف بابن جعدما ( 3 ) و نيز شيرزاد بن محمد بن محمد بن بابويه كه از معاصرين

منتجب الدين بوده است ( 4 ) .

ديگر از رجال نامى ايران كه يكى از نياكان او بابويه نام داشته دانشمند معروف قرن

ششم قطب الدين رازى است كه نام و نسب او را محمد بن محمد بن ابى جعفر بن بابويه رازى نوشته

و در برخى موارد نسبت او را " بويهى " ضبط كرده اند . چنان كه سيد اعجاز حسين كنتورى

نيسابورى در كشف الحجب والاستار ( 5 ) آورده است در نسخه اصل حواشى كه بر قواعد استاد خود

علامه حلى نوشته : " محمد بن محمد بن ابى جعفر بن بابويه في خامس ذى القعدة سنة ثمان وتسعمائه "

ضبط كرده است . اين نكته از حيث تاريخ كه اين كتاب را در 5 ذيقعده 908 به پايان رسانده

باشد خطاى بسيار فاحشى است زيرا كه قطب الدين حتما در نيمه اول قرن هشتم مىزيسته و شاگرد

علامه حلى متوفى در 726 بوده و نسخه اجازه اى كه علامه در 3 شعبان 713 در ورامين به او داده

است در دست است ( 6 ) وانگهى كتاب المحاكمات خود را در اواخر جمادى الاخره 755 به پايان

رسانده ( 7 ) و دانشمند معروف محمد بن مكى عاملى شامى معروف به شهيد اول كه در رمضان 786

كشته شده است از شاگردان او بوده و چنان كه در اجازه اى تصريح كرده است در سال 768

در دمشق اجازه روايت همه مصنفات وى را از او گرفته است ( 8 ) و ممكن نيست در 908 كتابى

تأليف كرده باشد و در 780 نيز بعيد مىنمايد زيرا كه لازم مىآيد 54 سال پس از مرگ

استاد خود علامه حلى زيسته باشد و اين دشوار است . اينكه مؤلف كشف الحجب ( 9 ) رحلت او را

در 15 رمضان 766 ضبط كرده نيز درست نيست زيرا كه شهيد اول در 768 در دمشق اجازه روايت

از او گرفته است . در هر صورت از آنچه مؤلف كشف الحجب والاستار آورده تنها چيزى كه بدست

مىآيد اين است كه خود نام و نسب خويش را محمد بن محمد بن ابى جعفر بن بابويه مىنوشته و پدر

جد وى بابويه نام داشته است و اينكه در برخى از كتابها نسبت او را " بويهى " ضبط كرده اند

درست نيست و مىبايست " بابويهى " بوده باشد و در برخى نسخها تحريفى كرده و بويهى ضبط

( 1 ) تاريخ بغداد ج 5 ص 300 ( 2 ) تاريخ بغداد ج 10 ص 363 ( 3 ) تاريخ بغداد ج 2 ص 334 ( 4 ) تنقيح المقال ج 2 ص 90 ( 5 ) چاپ كلكته ص 203 ( 6 ) بحار الانوار ج 25 چاپ طهران 1315 ق . ص 28 ( 7 ) كشف الحجب والاستار ص 492 ( 8 ) تنقيح المقال ج 3 ص 178 ( 9 ) ص 203 و 247 و 346 و 492