تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٧٢

حكايت عاشق شدن پادشاه بر كنيزك و خريدن آن كنيزك را و بيمار شدن كنيزك و درازى بيمارى

حكايت عاشق شدن پادشاه بر كنيزك و خريدن آن كنيزك را و بيمار شدن كنيزك و درازى بيمارى

حكايت عاشق شدن پادشاه بر كنيزك و خريدن آن كنيزك را و بيمار شدن كنيزك و درازى بيمارى

( ( 35 ) ) بشنويد اى دوستان اين داستان

خود حقيقت نقد حال ماست آن ( 1 )

نقد حال خويش را گر پى بريم

هم ز دنيا هم ز عقبى بر خوريم

( ( 36 ) ) بود شاهى در زمانى پيش از اين

ملك دنيا بودش و هم ملك دين

( ( 37 ) ) اتفاقاً شاه شد روزى سوار

با خواصّ خويش از بهر شكار

( ( 38 ) ) يك كنيزك ديد شه در شاه راه

شد غلام آن كنيزك جان شاه

بهر صيدى مىشدى در كوه و دشت

ناگهان در دام عشق او صيد گشت

( ( 39 ) ) مرغ جانش در قفس چون مىطپيد

داد مال و آن كنيزك را خريد

( ( 40 ) ) چون خريد او را و برخوردار شد

آن كنيزك از قضا بيمار شد

( ( 41 ) ) آن يكى خر داشت پالانش نبود

يافت پالان گرگ خر را در ربود ( 2 )

( ( 42 ) ) كوزه بودش ، آب مىنامد بدست

آب را چون يافت خود كوزه شكست ( 3 )

( ( 43 ) ) شه طبيبان جمع كرد از چپ و راست

گفت جان هر دو در دست شماست

( ( 44 ) ) جان من سهلست جان جانم اوست

دردمند و خسته‌ام درمانم اوست

( ( 45 ) ) هر كه درمان كرد مر جان مرا

برد گنج و درّ و مرجان مرا

( ( 46 ) ) جمله گفتندش كه جان بازى كنيم

فهم گرد آريم و انبازى كنيم ( 4 )

( ( 47 ) ) هر يكى از ما مسيح عالمى است

هر الم را در كف ما مرهمى است

( 1 ) نقد تصفيه و جدا كردن خوب از بد . .

( 2 ) اين دو بيت ضرب المثل گشته مضمون آنها تقريباً در اين مصرع است : محال است آن كه هم دندان و هم نعمت پيدا شود . .

( 3 ) اين دو بيت ضرب المثل گشته مضمون آنها تقريباً در اين مصرع است : محال است آن كه هم دندان و هم نعمت پيدا شود . .

( 4 ) انباز شريك . .