تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٦٤
اگر استعداد پذيرش وجود داشته باشد حقايق گفتنى زياد است
اگر استعداد پذيرش وجود داشته باشد حقايق گفتنى زياد است
اگر استعداد پذيرش وجود داشته باشد حقايق گفتنى زياد است
گاهى پس از آن كه دريا از تلاطم افتاد و ساكن گشت ، دوباره موجهاى ضعيفى دنبال سكون ايجاد مىشود . پس از بيان مطالب زيادى در بارهء « نى » و فريادهاى عاشقانهء آن بار ديگر جلال الدين با يك سوز و گداز مىگويد : زير و بم آهنگ « نى » رازهاى پنهانى دارد كه نمىتوان آنها را آشكار ساخت ، مانند خضر عليه السلام كه اقداماتى مىكرد ، و رو بناهاى طبيعى و اجتماعى را درهم مىريخت . ( 1 )
خداوند مىفرمايد :
« يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ اَلْحَياةِ اَلدُّنْيا » 30 : 7 . ( 2 )
( آنان يك نمودى از زندگانى دنيوى را مىدانند ) نمىدانند كه :
« باشد اندر پرده بازىهاى پنهان غم مخور » سپس مىگويد : اگر من ( جلال الدين ) مانند « نى » لب شايسته‌اى پيدا مىكردم كه مىتوانست آهنگ واقعى مرا بيرون بياورد ، گفتنىها را مىگفتم .
مىتوان از اين مطلب عالى فهميد كه اين مرد بزرگ نيز مانند عده‌اى از بزرگترين متفكرين عالم متوجه اين معنى بوده است كه افراد انسانى داراى سرشارترين ثروت و با عظمتترين نيروى جهان هستى مىباشد ، آرى ، چرا انسان با عظمتترين و نيرومندترين موجود جهان هستى نباشد ؟ مگر يك انسان در مغز خود تا حدود پانزده ميليارد رابطهء الكتريسيته ندارد ؟
( 1 ) اين مطلب در آينده مشروحاً مورد بحث قرار خواهد گرفت كه جهان هستى كالبدى دارد كه مىبينيم ، روحى دارد كه نمىبينيم ، ولى با فرا گرفتن آداب مىتوانيم از آن روح بهره بردارى نماييم . نمودهاى كالبد جهان در مقابل روحش مانند حركت يك انگشت ما در مقابل فعاليتهاى بىپايان روح است . .
( 2 ) سوره روم ، آيه 30 . .