تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٨٢٢

تفسير ابيات

در بيان قول حكيم سنايى قدس سره در ابيات :

ناز را رويى ببايد همچو ورد

چون ندارى گرد بد خويى مگرد

زشت بايد روى نازيبا و ناز

سخت آيد چشم نابينا و درد

( ( 1905 ) ) بشنو اين پند از حكيم غزنوى

تا بيابى در تن كهنه نوى

اين رباعى را شنو از جان و دل

تا بكل بيرون شوى از آب و گل

پند او را از دل و جان گوش كن

هوش را جان ساز و جان را هوش كن

آن حكيم غزنوى شيخ كبير

گفته است اين پند نيكو ياد گير

( ( 1908 ) ) پيش يوسف نازش خوبى مكن

جز نياز و آه يعقوبى مكن

( ( 1909 ) ) معنى مردن ز طوطى بد نياز

در نياز و فقر خود را مرده ساز

( ( 1910 ) ) تا دم عيسى تو را زنده كند

همچو خويشت خوب و فرخنده كند

( ( 1911 ) ) از بهاران كى شود سر سبز سنگ ؟

خاك شو تا گل برويى رنگ رنگ

( ( 1912 ) ) سالها تو سنگ بودى دل خراش

آزمون را يك زمانى خاك باش

پند او را از دل و جان گوش كن

هوش را جان ساز و جان را هوش كن

هوش را جان ساز و جان را هوش كن

انديشه و تصورات و خيالات و اراده هاى ما از آن جهت كه از سرچشمهء روح سرازير مىگردند ، بايستى هر چه بتوانيم براى اصالت دادن به آنها بكوشيم ، و نگذاريم آنها براى خود راهى بروند كه روح اصيل ما از آنها مطلع نباشد ، هوش و انديشه هر گاه كه از سرچشمهء روح اصيل گسيخته شوند ، در حقيقت مانند آن رنگهاى زياد و گوناگون