تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٧٢٦
باز گفتن بازرگان با طوطى آن چه در هندوستان ديده
( ( 1667 ) ) آن وجعها را به دو منسوب دار
گر چه هست آن جمله صنع كردگار
( ( 1668 ) ) همچنين كسب و دم و دام جماع
آن مواليد است حق را مستطاع
( ( 1670 ) ) بسته درهاى مواليد از سبب
چون پشيمان شد ولى از دست رب
( ( 1669 ) ) اوليا را هست قدرت از إله
تير جسته باز آرندش ز راه
( ( 1671 ) ) گفته ناگفته كنند از فتح باب
تا از آن نى سيخ سوزد نى كباب
( ( 1672 ) ) از همه دلها چو آن نكته شنيد
آن سخن را كرد محو و ناپديد
( ( 1673 ) ) گرت برهان بايد و حجت مها
باز خوان من آية او ننسها
( ( 1674 ) ) آيهء انسوكم ذكرى بخوان
قوت نسيان نهادنشان بدان
( ( 1675 ) ) چون به تذكير و به نسيان قادرند
بر همه دلهاى خلقان قاهرند
( ( 1676 ) ) چون به نيسان بست او راه نظر
كار نتوان كرد ور باشد هنر
( ( 1677 ) ) خذتموا سخرية اهل السمو
از نبى خوانيد تا انسوكم
( ( 1678 ) ) صاحب ده پادشاه جسمهاست
صاحب دل شاه دلهاى شماست
( ( 1679 ) ) فرع ديد آمد عمل بىهيچ شك
پس نباشد مردم الا مردمك
مردمش چون مردمك ديدند خرد
در بزرگى مردمك كس پى نبرد
( ( 1680 ) ) من تمام اين را نيارم گفت از آن
منع مىآيد ز صاحب مركزان
( ( 1681 ) ) چون فراموشى خلق و يادشان
با وى است او مىرسد فريادشان
( ( 1682 ) ) صد هزاران نيك و بد را آن بهى
مىكند هر شب ز دلهاشان تهى
( ( 1683 ) ) روز دلها را از آن پر مىكند
آن صدفها را پر از در مىكند
( ( 1684 ) ) آن همه انديشهء پيشانها
مىشناسد از هدايت جانها
( ( 1685 ) ) پيشه و فرهنگ تو آيد به تو
تا در اسباب بگشايد به تو
( ( 1686 ) ) پيشهء زرگر به آهنگر نشد
خوى اين خوش خويدان منكر نشد
( ( 1687 ) ) پيشه ها و خلقها هم چون جهيز
سوى خصم آيند روز رستخيز
صورتى كان بر نهادت غالب است
هم بر آن تصوير حشرت واجب است
( ( 1688 ) ) پيشه ها و خلقها از بعد خواب
واپس آيد هم به خصم خود شتاب
( ( 1689 ) ) پيشه ها و انديشه ها در وقت صبح
هم بدان جا شد كه بود آن حسن و قبح
( ( 1690 ) ) چون كبوترهاى پيك از شهرها
سوى شهر خويش آرد بهرها
هر چه بينى سوى اصل خود رود
جزو سوى كلّ خود راجع شود