تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٧٢٥
باز گفتن بازرگان با طوطى آن چه در هندوستان ديده
باز گفتن بازرگان با طوطى آن چه در هندوستان ديده
باز گفتن بازرگان با طوطى آن چه در هندوستان ديده
( ( 1649 ) ) كرد بازرگان تجارت را تمام
باز آمد سوى منزل شاد كام
( ( 1650 ) ) هر غلامى را بياورد ارمغان
هر كنيزك را ببخشيد او نشان
( ( 1651 ) ) گفت طوطى ارمغان بنده كو ؟
آن چه گفتى آن چه ديدى باز گو ؟
( ( 1652 ) ) گفت نى من خود پشيمانم از آن
دست خود خايان و انگشتان گزان
( ( 1653 ) ) كه چرا پيغام خامى از گزاف
بردم از بىدانشى و از نشاف ؟ ( 1 )
( ( 1654 ) ) گفت اى خواجه پشيمانى ز چيست
چيست آن كاين خشم و غم را مقتضيست
( ( 1655 ) ) گفت گفتم آن شكايتهاى تو
با گروهى طوطيان همتاى تو
( ( 1656 ) ) آن يكى طوطى ز دردت بوى برد
ليك چون گفتم پشيمانى چه سود ؟
( ( 1658 ) ) نكتهاى كان جست ناگه از زبان
همچو تيرى دان كه جست آن از كمان
( ( 1659 ) ) وانگردد از ره آن تير اى پسر
بند بايد كرد سيلى را ز سر
( ( 1660 ) ) چون گذشت از سر جهانى را گرفت
گر جهان ويران كند نبود شگفت
( ( 1661 ) ) فعل را غيب اثرها زاد نيست
و ان مواليدش به حكم خلق نيست
( ( 1662 ) ) بىشريكى جمله مخلوق خداست
آن مواليد ار چه نسبتشان به ماست
( ( 1663 ) ) زيد پرّانيد تيرى سوى عمرو
عمرو را بگرفت تيرش همچو نمر ( 2 )
( ( 1664 ) ) مدت سالى همىزاييد درد
دردها را آفريند حق نه مرد
( ( 1665 ) ) عمر و دائم ماند در درد از وجل
( 3 )
دردها مىزايد آن جا تا اجل
( ( 1666 ) ) ز ان مواليد وجع ( 4 )
چون مرد او
زيد را ز اول سبب قتال گو
( 1 ) نشاف از ماده نشف به معناى خشك شدن و فرو رفتن آب در ريگزار و امثال آن است ، مقصود جلال الدين از نشاف در بيت فوق بىتوجهى است . .
( 2 ) نمر پلنگ . .
( 3 ) وجل ترس . .
( 4 ) وجع درد . .