تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٦٩٨

ديدن خواجه طوطيان را در دشت و پيغام رسانيدن

ديدن خواجه طوطيان را در دشت و پيغام رسانيدن

ديدن خواجه طوطيان را در دشت و پيغام رسانيدن

( ( 1585 ) ) باز مىگرديم از اين اى دوستان

سوى مرغ و تاجر هندوستان

( ( 1586 ) ) مرد بازرگان پذيرفت آن پيام

كو رساند سوى جنس از وى سلام

( ( 1587 ) ) چون كه تا اقصاى هندوستان رسيد

در بيابان طوطى چندى بديد

( ( 1588 ) ) مركب استانيد و بس آواز داد

آن سلام و آن امانت باز داد

( ( 1589 ) ) طوطئى ز ان طوطيان لرزيد و پس

اوفتاد و مرد و بگسستش نفس

( ( 1590 ) ) شد پشيمان خواجه از گفت خبر

گفت رفتم در هلاك جانور

( ( 1591 ) ) اين مگر خويش است با آن طوطيك ؟

اين مگر دو جسم بود و روح يك ؟

( ( 1592 ) ) اين چرا كردم ؟ چرا دادم پيام ؟

سوختم بىچاره را زين گفت خام

( ( 1593 ) ) اين زمان چون سنگ و فم آهن و شست

و آن چه بجهد از زبان چون آتش است

( ( 1594 ) ) سنگ و آهن را مزن برهم گزاف

گه ز روى نقل و گه از روى لاف

( ( 1595 ) ) ز انكه تاريكى است و هر سو پنبه زار

در ميان پنبه چون باشد شرار ؟

( ( 1596 ) ) ظالم آن قومى كه چشمان دوختند

وز سخنها عالمى را سوختند

( ( 1597 ) ) عالمى را يك سخن ويران كند

روبهان مرده را شيران كند

( ( 1598 ) ) جانها در اصل خود عيسى دمند

يك زمان زخمند و ديگر مرهمند

( ( 1599 ) ) گر حجاب از جانها برخاستى

گفت هر جانى مسيح آساستى

( ( 1600 ) ) گر سخن خواهى كه گويى چون شكر

صبر كن از حرص و اين حلوا بخور

( ( 1601 ) ) صبر باشد مشتهاى زيركان

هست حلوا آرزوى كودكان

( ( 1602 ) ) هر كه صبر آورد گردون بر رود

هر كه حلوا خورد واپستر شود

( ( 1603 ) ) صاحب دل را ندارد آن زيان

گر خورد آن زهر قاتل را عيان

( ( 1604 ) ) ز ان كه صحّت يافت از پرهيز رست

طالب مسكين ميان تب در است