تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٦٣٦

سؤال كردن رسول قيصر روم از عمر بن الخطاب

( ( 1465 ) ) ور بود اين جبر جبر عامه نيست

جبر آن امّارهء خودكامه نيست

( ( 1466 ) ) جبر را ايشان شناسند اى پسر

كه خدا بگشادشان در دل بصر

( ( 1467 ) ) غيب و آينده بر ايشان گشت فاش

ذكر ماضى پيش ايشان گشت لاش

( ( 1468 ) ) اختيار و جبر ايشان ديگر است

قطره ها اندر صدفها گوهر است

( ( 1469 ) ) هست بيرون قطرهء خرد و بزرگ

در صدف آن درّ خرد است و سترگ

( ( 1470 ) ) طبع ناف آهو است آن قوم را

از برون خون و از درونشان مشكها

( ( 1471 ) ) تو مگو كاين نافه بيرون خون بود

چون رود در ناف مشكى چون شود

( ( 1472 ) ) تو مگو كاين مس برون بد محتقر

در دل اكسير چون گشتست زر

( ( 1473 ) ) اختيار و جبر در تو بُد خيال

چون در ايشان رفت شد نور جلال

( ( 1474 ) ) نان چو در سفره است او باشد جماد

در تن مردم شود او روح شاد

( ( 1475 ) ) در دل سفره نگردد مستحيل

مستحيلش جان كند از سلسبيل

( ( 1476 ) ) قوت جان است اين اى راست خوان

تا چه باشد قوت آن جان جان

نانت قوت تن و ليكن در نگر

تا كه قوت جان چه باشد سربه سر

( ( 1477 ) ) گوشت پارهء آدمى با عقل جان

مىشكافد كوه را با بحر و كان

( ( 1478 ) ) زور جان كوه كن شق الحجر

زور جان جان در انشق القمر

( ( 1479 ) ) گر گشايد دل سر انبان راز

جان به سوى عرش سازد ترك تاز

گر زبان گويد ز اسرار نهان

آتش افروزد بسوزد اين جهان

( ( 1480 ) ) فعل حق و فعل ما هر دو ببين

فعل ما را هست دان پيداست اين