تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٦٣٥

سؤال كردن رسول قيصر روم از عمر بن الخطاب

سؤال كردن رسول قيصر روم از عمر بن الخطاب

سؤال كردن رسول قيصر روم از عمر بن الخطاب

( ( 1446 ) ) مرد گفتش كاى امير المؤمنين

جان ز بالا چون در آمد در زمين ؟

( ( 1447 ) ) مرغ بىاندازه چون شد در قفس ؟

گفت حق بر جان فسون خواند و قصص

( ( 1448 ) ) بر عدمها كان ندارد چشم و گوش

چون فسون خواند همىآيد به جوش

( ( 1449 ) ) از فسون او عدمها زود زود

خوش معلق مىزند سوى وجود

( ( 1450 ) ) باز بر موجود افسونى چو خواند

زود او را در عدم دو اسبه راند

( ( 1452 ) ) گفت با جسم آيتى تا جان شد او

گفت با خورشيد تا رخشان شد او

( ( 1453 ) ) باز در گوشش دمد نكتهء مخوف

در رخ خورشيد افتد صد كسوف

گفت بانى تا كه شكَّر گشت او

گفت با آبى و گوهر گشت او

( ( 1451 ) ) گفت در گوش گل و خندان كرد

گفت با لعل خوش و تابانش كرد

( ( 1455 ) ) تا به گوش خاك حق چه خوانده است

كو مراقب گشت و خامش مانده است

( ( 1454 ) ) تا به گوش ابر آن گويا چه خواند

كو چه مشك از ديدهء خود اشك راند

( ( 1456 ) ) در تردد هر كه او آشفته است

حق به گوش او معما گفته است

( ( 1457 ) ) تا كند محبوسش اندر دو گمان

كان كنم كو گفت يا خود ضد آن ؟

( ( 1458 ) ) هم ز حق ترجيح يابد يك طرف

ز ان دو يك را بر گزيند ز ان كنف

( ( 1459 ) ) گر نخواهى در تردد هوش جان

كم فشار اين پنبه اندر گوش جان

پنبهء وسواس بيرون كن ز گوش

تا به گوشت آيد از گردون خروش

( ( 1460 ) ) تا كنى فهم آن معماهاش را

تا كنى ادراك رمز فاش را

( ( 1461 ) ) پس محل وحى گردد گوش جان

وحى چه بود ؟ گفتن از حسّ نهان

( ( 1462 ) ) گوش جان و چشم جان جز اين حس است

گوش و عقل و چشم ظن زين مفلس است

( ( 1463 ) ) لفظ جبرم عشق را بىصبر كرد

وان كه عاشق نيست حس جبر كرد

( ( 1464 ) ) اين معيّت با حق است و جبر نيست

اين تجلَّى مه است اين ابر نيست