تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٥٥٠

قصهء سليمان و هدهد و بيان آن كه چون قضا آيد چشمها بسته شود

قصهء سليمان و هدهد و بيان آن كه چون قضا آيد چشمها بسته شود

قصهء سليمان و هدهد و بيان آن كه چون قضا آيد چشمها بسته شود

( ( 1202 ) ) چون سليمان را سراپرده زدند

جمله مرغانش به خدمت آمدند

( ( 1203 ) ) هم زبان و محرم خود يافتند

پيش او يك يك به جان بشتافتند

( ( 1204 ) ) جمله مرغان كرده جيك جيك

با سليمان گشته افصح من اخيك

( ( 1205 ) ) هم زبانى خويشى و پيوندى است

مرد با نامحرمان چون بندى است

( ( 1206 ) ) اى بسا هندو و ترك هم زبان

اى بسا دو ترك چون بيگانگان

( ( 1207 ) ) پس زبان محرمى خود ديگر است

هم دلى از هم زبانى بهتر است

( ( 1208 ) ) غير نطق و غير ايماء و سجل

صد هزاران ترجمان خيزد ز دل

( ( 1209 ) ) جمله مرغان هر يكى اسرار خود

از هنر وز دانش و از كار خود

( ( 1210 ) ) با سليمان يك به يك وا مىنمود

از براى عرضه خود را مىستود

( ( 1211 ) ) از تكبّر نىّ و از هستى خويش ( 1 )

بهر آن تا ره دهد آن را به پيش

( ( 1212 ) ) چون بيابد برده‌اى را خواجه اى

عرضه سازد از هنر ديباچه اى

( ( 1213 ) ) چون كه دارد از خريداريش ننگ

خود كند بيمار و شلّ و كور و لنگ

( ( 1214 ) ) نوبت هدهد رسيد و پيشه اش

و ان بيان صنعت و انديشه اش

( ( 1215 ) ) گفت اى شه يك هنر كان كهتر است

باز گويم ، گفت كوته بهتر است

( ( 1216 ) ) گفت بر گو تا كدام است آن هنر ؟

گفت من آن گه كه باشم اوج پر

( ( 1217 ) ) بنگرم از اوج با چشم يقين

من ببينم آب در قعر زمين

( ( 1218 ) ) تا كجاى است و چه عمقستش چه رنگ

از چه مىجوشد ز خاكى يا ز سنگ ؟

( ( 1219 ) ) اى سليمان بهر لشكرگاه را

در سفر مىدار اين آگاه را

( ( 1220 ) ) پس سليمان گفت ما را شو رفيق

در بيابانهاى بىآب اى شفيق

همره ما باشى و هم پيشوا

تا كنى تو آب پيدا بهر ما

تا بيابى بهر لشكر آب را

در سفر سقّا شوى اصحاب را

( 1 ) نى ، با تشديد ياء چاق و باد كرده . .