تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٥٤١

تحولات حقايق در موقع فرود آمدن سر نوشت

تحولات حقايق در موقع فرود آمدن سر نوشت

يا كريم العفو ستار العيوب

انتقام از ما مكش اندر ذنوب

آن چه در كون است ز اشياء آن چه هست

وانما جان را به هر حالت كه هست

( ( 1197 ) ) گر سگى كرديم اى شير آفرين

شير را مگمار بر ما زين كمين

( ( 1198 ) ) آب خوش را صورت آتش مده

اندر آتش صورت آبى منه

( ( 1199 ) ) از شراب قهر چون مستى دهى

نيستها را صورت هستى دهى

( ( 1201 ) ) چيست هستى ؟ حسّها مبدل شدن

چوب گز اندر نظر مبدل شدن

( ( 1200 ) ) چيست هستى ؟ بند چشم از ديد چشم

تا نماند سنگ گوهر پشم يشم

چون قضا آيد نبينى غير پوست

دشمنان را باز نشناسى ز دوست

تحولات حقايق در موقع فرود آمدن سر نوشت

انسان در حال عادى زندگانى ، حقايق را مطابق عوامل و انگيزه ها و موانع زندگانى را به طور مخصوصى در مىيابد ، و آنها را ارزيابى مىكند ، اين دريافتنها و اين ارزيابىها براى او يك حالت ابديت و ثبات نشان مىدهد ، و انسان گمان مىكند كه جهان و نمودهاى آن همين است كه تشخيص داده و آن را با روش خود تطبيق كرده است ، ولى مىدانيم كه هم از ناحيهء ساختمان وجود خويش ، و هم از ناحيهء تحولات غير اختيارى كه در جهان هميشه در حال تكوين است ، اين گونه دريافتها و ارزيابىها به صورت رؤياهاى غير قابل تحقق در مىآيد .

اين دريافتها و ارزيابىها چه تلفاتى كه به آدميان وارد نمىسازد ؟ آرى ما قربانى جهالت خود هستيم ، و چنان كه امروزه مىبينيم به همين شكل تلفات بىشمارى در اين راه خواهيم داد ، و آنان كه قدرت تقليل اين تلفات را پيدا كرده‌اند ، در وضعى خود را در مىيابند كه گوش شنواى آنان ناشنوا مىگردد و چشمشان نمىبيند .