تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٤٨٤

اصل ارتباط الفاظ با معانى خود

آيه

اصل ارتباط الفاظ با معانى خود

( ( 1069 ) ) هر كه جبر آورد خود رنجور كرد

تا همان رنجوريش در گور كرد

( ( 1070 ) ) گفت پيغمبر كه رنجورى بلاغ

رنج آرد تا بميرد چون چراغ

( ( 1071 ) ) جبر چه بود بستن اشكسته را

يا به پيوستن رگ بگسسته را

( ( 1072 ) ) چون در اين ره پاى خود بشكسته اى

بر كه مىخندى چو پا را بسته‌اى ؟

( ( 1073 ) ) وان كه پايش در ره كوشش شكست

در رسيد او را براق و بر نشست

( ( 1074 ) ) حامل دين بود او محمول شد

قابل فرمان بد او مقبول شد

( ( 1075 ) ) تا كنون فرمان پذيرفتى ز شاه

بعد از آن فرمان رساند بر سپاه

( ( 1076 ) ) تا كنون اختر اثر كردى در او

بعد از اين باشد امير اختر او

( ( 1077 ) ) گر تو را اشكال آيد در نظر

پس تو شك دارى در انشق القمر

( ( 1078 ) ) تازه كن ايمان نه از گفت زبان

اى هوا را تازه كردن در نهان

( ( 1079 ) ) تا هوا تازه است ايمان تازه نيست

كاين هوا جز قفل آن دروازه نيست

( ( 1080 ) ) كرده‌اى تأويل حرف بكر را

خويش را تأويل كن نى ذكر را

( ( 1081 ) ) بر هوا تأويل قرآن مىكنى

پست و كژ شد از تو معنىّ سنى ( 1 )

آيه

« اِقْتَرَبَتِ اَلسَّاعَةُ وَاِنْشَقَّ اَلْقَمَرُ » 54 : 1 . ( 2 )

( ساعت مقرر نزديك گشته و ماه از هم شكافت . )

( ( 1061 ) ) لفظها و نامها چون دامهاست

لفظ شيرين ريگ آب عمر ماست

اصل ارتباط الفاظ با معانى خود

ما علت و انگيزه و آغاز وضع الفاظ را هر چه بدانيم يا ندانيم ، بالاخره آن چه كه مسلم است اين است كه : الفاظ براى نشان دادن معانى مقرر شده است .

به هر حال اين مقدار مورد ترديد نيست كه الفاظ به عنوان عالىترين ، و در اغلب

( 1 ) سنى عالى و روشن . .

( 2 ) سوره القمر ، آيه 1 . .