تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٤٧٩

ضرب المثل

منع كردن خرگوش راز را از نخجيران

روايت

ضرب المثل

منع كردن خرگوش راز را از نخجيران

قول پيغمبر به جان بايد شنود

باز گو تا چيست مقصود تو زود ؟

( ( 1045 ) ) گفت هر رازى نشايد باز گفت

جفت طاق آيد گهى گه طاق جفت

( ( 1046 ) ) از صفا گر دم زنى با آيينه

تيره گردد زود با ما آيينه

( ( 1047 ) ) در بيان اين سه كم جنبان لبت

از ذهاب و از ذهب وز مذهبت

( ( 1048 ) ) كاين سه را خصم است بسيار و عدو

در كمينت ايستد چون داند او

( ( 1049 ) ) ور بگويى با يكى گو الوداع

كل سر جاوز الاثنين شاع

( ( 1050 ) ) گر دو سه پرنده را بندى به هم

بر زمين مانند محبوس از الم

( ( 1051 ) ) مشورت دارند سر پوشيده خوب

در كنايت با غلط افكن مشوب

( ( 1052 ) ) مشورت كردى پيمبر بسته سر

گفته ايشانش جواب و بىخبر

( ( 1053 ) ) در مثالى بسته گفتى رأى را

تا نداند خصم از سر پاى را

( ( 1054 ) ) او جواب خويش بگرفتى از او

وز سؤالش مىنبردى غير بو

اين سخن پايان ندارد باز گرد

سوى خرگوش دلاور تا چه كرد ؟

روايت

به پيغمبر نسبت داده‌اند كه فرموده است :

« استر ذهابك و ذهبك و مذهبك » ( بپوشان هدف و طلا و مذهب خود را )

ضرب المثل

« كل سر جاوز الاثنين شاع » ( هر رازى كه از دو نفر تجاوز نمايد شايع خواهد گشت ) اين دو كه در جمله فوق آمده است ، دو معنا دارد : يكى اين كه مقصود