تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٤٧١

تا انسان به طور حقيقى شناخته نشود عدالت اجتماعى بلكه هم زيستى امكان پذير نخواهد بود

تا انسان به طور حقيقى شناخته نشود عدالت اجتماعى بلكه هم زيستى امكان پذير نخواهد بود

و ساير مواد گداخته شده با گوشت و استخوان انسانى سازگار نيست ، آتش فشانى نمىكند . كوه آتش فشان تحت جريانات قوانين طبيعى آتش فشانى مىكند ، نه با كسى خصومتى دارد و نه با كسى جنگ نژادى و جنگ اقتصادى و مرزى دارد . اما اين انسان با اين كه همهء افراد وى داراى عقل و وجدان مىباشند ، آگاهانه يكديگر را از پاى در مىآورند .

انسان بايستى در ميان اين عوامل براى زندگانى خود راه باز نمايد .

البته اين اصل بسيار روشن است ، انسان در مبارزه عليه عوامل مخرب طبيعت گامهاى مؤثرى برداشته است ، كسى نمىداند ، شايد در آينده روزى فرا رسد كه مسافرت او به ماه و اطلاع روز افزون او در بارهء كرات آسمانى ، اسلحهء ديگرى براى مبارزه با عوامل مخرب طبيعت به دست او بدهد . اما اين مطلب را نتوانسته است به خود قابل درك بسازد كه انسان نبايد به عنوان گرگ انسان ديگر معرفى شود ، تا احتياجى به جنگ و خصومت و اسلحه نداشته باشد . و به عبارت روشنتر براى زندگانى و راهيابى به قلمرو واقعى زندگانى ، انسان نبايستى عامل خطرناك براى انسانهاى ديگرى بوده باشد .

تا انسان به طور حقيقى شناخته نشود عدالت اجتماعى بلكه هم زيستى امكان پذير نخواهد بود

و اين راهيابى بدون تقويت روح انسانها كه در نتيجه يكديگر را شناخته هم زيستى خواهند كرد امكان ناپذير مىباشد . امروزه كه نيمهء دوم از قرن بيستم است ، هر گونه وسايل علمى و صنعتى و هنرى در اختيار افراد انسانى قرار گرفته است ولى وحشت او از همهء دورانهاى گذشته بيشتر است . چگونه بدون شرمندگى مىتوان اين مطلب را گفت كه : انسان امروزه فاصلهء خود را از انسان ديگر از تمام دورانهاى گذشته بيشتر نموده است ؟ نتيجهء اين بيگانگى را در مقالهء بعدى ببينيم :