تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٤٤٩

1 - تمام انبياء و اولياء كار كرده اند

روايت

دو دليل ديگر براى ضرورت جهد و كوشش :

1 - تمام انبياء و اولياء كار كرده اند

( ( 988 ) ) باد درويشى چو در باطن بود

بر سر آب جهان ساكن بود

آب نتواند مر او را غوطه داد

كش دل از نفحهء الهى گشت شاد ( 1 )

( ( 989 ) ) گر چه اين جمله جهان ملك وى است

ملك در چشم دل او لا شي است

( ( 990 ) ) پس دهان دل ببند و مهر كن

پر كنش از باد كبر من لدن

( ( 991 ) ) جهد حق است و دوا حق است درد

منكر اندر نفى جهدش جهد كرد

كسب كن سعيى نما و جهد كن

تا بدانى سرّ علم من لدن

گر چه اين جملهء جهان بر جهد شد

جهد در كام جاهل شهد شد ؟

( ( 992 ) ) زين نمط ( 2 )

بسيار برهان گفت شير

كز جواب آن جبريان گشتند سير

روايت

از حضرت رسول صلى الله عليه و آله وارد شده است كه « نعم المال الصالح للعبد الصالح » . ( 3 )

( چه نيكوست مال صالح براى بنده صالح ) در بعضى از روايات ديگر چنين تفسير شده است كه مرد شايسته مال را مىشناسد و آن را درست ارزيابى نموده در خيرات و مبرات به كار مىبرد .

دو دليل ديگر براى ضرورت جهد و كوشش :

1 - تمام انبياء و اولياء كار كرده اند

1 - تمام انبياء و مؤمنين و اولياء همگى مردان كارگر بوده‌اند ، آنان هرگز ننشستند ، تا وسايل زندگانى مادى و معنوى آنان از بالاى سرشان فرود آيد . در روايات معتبر به طور فراوان وارد شده است : كه تمام انبيا كشاورزى يا چوپانى ( به معناى دامدارى ) كرده‌اند ، مگر ادريس كه خياط بوده است . پيامبر عظيم الشأن اسلام در جوانى به چراگاه رفته ، گوسفند چرانيده است .

( 1 ) نفحه دم . .

( 2 ) نمط نوع . .

( 3 ) احياء العلوم غزالى ، ج 2 ، ص 162 و كنوز الحقائق ، ص 139 . .