تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٣٨٤

تقسيم كلى در نژاد عرب

تعريف عنصر

تقسيم كلى در نژاد عرب

( ( 845 ) ) اين سبب را آن سبب عامل كند

باز گاهى بىپر و عاطل كند ( 1 )

( ( 844 ) ) و آن سببها كانبيا را رهبر است

آن سببها زين سببها برتر است

( ( 846 ) ) اين سبب را محرم آمد عقل ما

و آن سببها راست محرم انبياء

( ( 847 ) ) اين سبب چه بود به تازى گو رسن

كاندر اين چه اين رسن آمد به فن

( ( 848 ) ) گردش چرخ اين رسن را علت است

چرخ گردان را نديدن زلَّت است ( 2 )

( ( 849 ) ) اين رسنهاى سببها در جهان

هان و هان زين چرخ سر گردان مدان

( ( 850 ) ) تا نمانى صفر و سر گردان چو چرخ

تا نسوزى تو ز بىمغزى چو مرخ ( 3 )

( ( 851 ) ) باد و آتش مىشود از امر حق

هر دو سر مست آمدند از خمر حق

( ( 852 ) ) آب حلم و آتش خشم اى پسر

هم ز حق بينى چو بگشايى نظر

( ( 853 ) ) گر نبودى واقف از حق جان باد

فرق چون كردى ميان قوم عاد

تعريف عنصر

عنصر - مادهء بسيط را كه قابل تجزيه به غير از خود نبوده باشد ، عنصر مىنامند و در علوم طبيعى گذشتگان و فلسفه عنصر منحصر به چهار بوده است :

( آب ، آتش ، خاك ، باد ) ولى در دورانهاى متأخر ثابت گشته است كه عناصر نه تنها منحصر به چهار عنصر مزبور نيست ، بلكه اصلا آن چهار تا عنصر نمىباشند .

تقسيم كلى در نژاد عرب

عاد نام يكى از قبايل عرب بائده است .

عرب از حيث نژاد اولاد به دو گروه عمده تقسيم مىگردد :

1 - عرب بائده .

( 1 ) عاطل بىكار .

( 2 ) زلت لغزش .

( 3 ) مرخ درخت بادام تلخ و نام گياهى است كه سابقاً در ايجاد آتش آن را در زير هيزم مىگذاشتند كه به جهت اصطكاك و مالش از آن آتش توليد مىگشت . .