تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٣٨٣

عتاب كردن جحود آتش را كه چرا نمىسوزى

عتاب كردن جحود آتش را كه چرا نمىسوزى

عتاب كردن جحود آتش را كه چرا نمىسوزى

( ( 823 ) ) رو به آتش كرد او كاى تند خو

آن جهان سوز طبيعى خوت كو

( ( 824 ) ) چون نمىسوزى چه شد خاصيتت ؟

يا ز بخت ما دگر شد نيتت ؟

( ( 825 ) ) مىنبخشايى تو بر آتش پرست

آن كه نپرستد تو را او چون برست

( ( 826 ) ) هرگز اى آتش تو صابر نيستى

چون نسوزى چيست قادر نيستى ؟

( ( 827 ) ) چشم بند است اى عجب يا هوش بند

چون نسوزاند چنين شعلهء بلند ؟

( ( 828 ) ) جادويى كردت كسى يا سيمياست ؟

يا خلاف طبع تو از بخت ماست ؟

( ( 829 ) ) گفت آتش من همانم آتشم

اندر آ تا تو ببينى تابشم

( ( 830 ) ) طبع من ديگر نگشت و عنصرم

تيغ حقم هم به دستورى برم

( ( 831 ) ) بر در خرگه سگان تركمان

چاپلوسى كرده پيش ميهمان

( ( 832 ) ) ور به خرگه بگذرد بيگانه رو

حمله بيند از سگان شيرانه او

( ( 833 ) ) من ز سگ كم نيستم در بندگى

كم ز تركى نيست حق در زندگى

( ( 834 ) ) آتش طبعت اگر غمگين كند

سوزش از امر مليك دين كند

( ( 835 ) ) آتش طبعت اگر شادى دهد

اندر او شادى مليك دين نهد

( ( 836 ) ) چون كه غم بينى تو استغفار كن

غم به امر خالق آمد كار كن

( ( 837 ) ) چون بخواهد عين غم شادى شود

عين بند پاى آزادى شود

( ( 838 ) ) باد و خاك و آب و آتش بنده اند

با من و تو مرده با حق زنده اند

( ( 839 ) ) پيش حق آتش هميشه در قيام

همچو عاشق روز و شب پيچان مدام

( ( 840 ) ) سنگ بر آهن زنى آتش جهد

هم به امر حق قدم بيرون نهد

( ( 841 ) ) آهن و سنگ ستم بر هم مزن

كاين دو مىزايند همچون مرد و زن

( ( 842 ) ) سنگ و آهن خود سبب آمد و ليك

تو به بالاتر نگر اى مرد نيك

( ( 843 ) ) كاين سبب را آن سبب آورد پيش

بىسبب هرگز سبب كى شد ز خويش