تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٣٦٤

آوردن پادشاه جحود زنى را با طفل و انداختن او طفل را در آتش و به سخن آمدن طفل در ميان آتش

( ( 783 ) ) يك زنى با طفل آورد آن جحود

پيش آن بت و آتش اندر شعله بود

گفت اى زن پيش اين بت سجده كن

ور نه در آتش بسوزى بىسخن

بود آن زن پاك دين و مؤمنه

سجدهء آن بت نكرد آن موقنه

( ( 784 ) ) طفل ازو بستاند در آتش فكند

زن بترسيد و دل از ايمان بكند

( ( 785 ) ) خواست تا او سجده آرد پيش بت

بانگ زد آن طفل كانى لم امت

( ( 786 ) ) اندر آ مادر كه من اين جا خوشم

گر چه در صورت ميان آتشم

( ( 787 ) ) چشم بند است آتش از بهر حجيب

رحمت است اين سر بر آورده ز جيب

( ( 788 ) ) اندر آ مادر ببين برهان حق

تا ببينى عشرت خاصان حق

( ( 789 ) ) اندر آ و آب بين آتش مثال ( 1 )

از جهانى كاتش است آبش مثال

( ( 790 ) ) اندر آ اسرار ابراهيم بين

كو در آتش يافت ورد و ياسمين

( ( 791 ) ) مرگ مىديدم گه زادن ز تو

سخت خوفم بود افتادن ز تو

( ( 792 ) ) چون بزادم رستم از زندان تنگ

در جهانى خوش هوايى خوب رنگ

( ( 793 ) ) اين جهان را چون رحم ديدم كنون

چون در اين آتش بديدم اين سكون

( ( 794 ) ) اندر اين آتش بديدم عالمى

ذره ذره اندر او عيسى دمى

( ( 795 ) ) نك جهان نيست شكل هست ذات

و آن جهانتان هست شكل بىثبات

( ( 796 ) ) اندر آ مادر به حق مادرى

بين كه اين آذر ندارد آذرى ( 2 )

( 1 ) مثال ، به معناى مثل و شبيه است و يك معناى فلسفى دارد كه به معناى شبح و سياه مىباشد . و مثل افلاطونى حقائق معقولاند كه اساس هستى موجودات صورى مىباشند و ما در مباحث آينده در بارهء مثل مشروحاً بحث خواهيم كرد . .

( 2 ) آذر آتش .