تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٣٥٧

آتش افروختن پادشاه و بت را در پهلوى آتش نهادن كه هر كه به اين بت سجود كند از آتش برهد

آتش افروختن پادشاه و بت را در پهلوى آتش نهادن كه هر كه به اين بت سجود كند از آتش برهد

آتش افروختن پادشاه و بت را در پهلوى آتش نهادن كه هر كه به اين بت سجود كند از آتش برهد

( ( 769 ) ) آن جحود سگ ببين چه راى كرد

پهلوى آتش بتى بر پاى كرد

( ( 770 ) ) كان كه اين بت را سجود آرد برست

ور نيارد در دل آتش نشست

( ( 771 ) ) چون سزاى اين بت نفس او نداد

از بت نفسش بت ديگر بزاد

( ( 772 ) ) مادر بتها بت نفس شماست

ز انكه آن بت مار و اين بت اژدهاست

( ( 773 ) ) آهن و سنگ است نفس و بت شرار

آن شرار از آب مىگيرد قرار

( ( 774 ) ) سنگ و آهن ز اب كى ساكن شود ؟

آدمى با اين دو كى ايمن بود ؟

سنگ و آهن در درون دارند نار

آب را بر نارشان نبود گذار

ز اب چون نار برون كشته شود

در درون سنگ و آهن كى رود ؟

آهن و سنگ است اصل نار و دود

فرع هر دو كفر و ترسا و جحود

( ( 775 ) ) بت سياه آب است در كوزه نهان

نفس مر آب سيه را چشمه دان

( ( 776 ) ) آن بت منحوت چون سيل سياه ( 1 )

نفس شومت چشمهء آن اى مُصرّ ( 2 )

( ( 777 ) ) صد سبو را بشكند يك پاره سنگ

و اب چشمه مىزهاند بىدرنگ ( 3 )

آب خم و كوزه گر فانى شود

آب چشمه تازه و باقى بود

( ( 778 ) ) بت شكستن سهل باشد نيك سهل

سهل ديدن نفس را جهل است جهل

( ( 779 ) ) صورت نفس ار بجويى اى پسر

قصهء دوزخ بخوان با هفت در

( ( 780 ) ) هر نفس مكرى و در هر مكر از آن

غرقه صد فرعون با فرعونيان

( 1 ) منحوت از نحت . تراشيده شدن .

( 2 ) مصر اصرار كننده . .

( 3 ) زهيدن جوشيدن چشمه .