تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٢٧٦

تشبيهات قابل توجه

آيه

تشبيهات قابل توجه

( ( 633 ) ) پس تو سرهنگى مكن با عاجزان

ز انكه نبود طبع و خوى عاجز آن

( ( 634 ) ) چون تو جبر او نمىبينى مگو

ور همىبينى نشان ديد كو

( ( 635 ) ) در هر آن كارى كه ميل استت بدان

قدرت خود را همىبينى عيان

در هر آن كارى كه ميلت نيست و خواست

اندر آن جبرى شوى كاين از خداست

( ( 636 ) ) انبيا در كار دنيا جبريند

كافران در كار عقبى جبريند

( ( 637 ) ) انبيا را كار عقبى اختيار

كافران را كار دنيا اختيار

( ( 639 ) ) ز انكه هر مرغى به سوى جنس خويش

مىپرد او در پس و جان پيش پيش

( ( 640 ) ) كافران چون جنس سجّين آمدند ( 1 )

سجن دنيا را خوش آئين آمدند

( ( 641 ) ) انبيا چون جنس عليين بُدند

سوى عليين به جان و دل شدند ( 2 )

اى خدا بنما تو جان را آن مقام

كاندر آن بىحرف مىرويد كلام

( ( 642 ) ) اين سخن پايان ندارد ليك ما

باز گوييم آن تمامى قصه را

آيه

« فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلكِنَّ الله قَتَلَهُمْ وَما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلكِنَّ الله رَمى » 8 : 17 ( 3 )

( آنها را ( كفار را ) شما نكشتيد بلكه خداوند آنها را كشت ، تو نبودى كه آن يك مشت خاك را به سوى كفار انداختى ، بلكه خدا بود كه آن را انداخت ) .

تشبيهات قابل توجه

1 - اصرار و اعتراض مسيحيان را بر وزير ، به ستيزه كردن كودك با مادر تشبيه مىكند ، يعنى چنان كه ستيزه گرى كودك با مادر از روى علم و عمد نيست ، همچنان ما مريدان با تو از روى عناد و علم پيكار نمىكنيم .

2 - انسانى را كه در دست رهبران نيرومند ، بىاختيار قابل انعطاف به هر شكل

( 1 ) سجين سنگ جهنم . .

( 2 ) عليين - عالىترين و روحانىترين عالمى كه يك انسان مىتواند قدم به آن بگذارد . .

( 3 ) سوره الانفال ، آيهء 17 . .