تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٢٧٥

اعتراض كردن مريدان بر خلاف وزير بار ديگر

( ( 614 ) ) دست نى تا دست جنباند به دفع

نطق نى تا دم زند از ضرّ و نفع

( ( 615 ) ) تو ز قرآن باز خوان تفسير بيت

گفت ايزد ما رميت إذ رميت

( ( 616 ) ) گر بپرانيم تير آن نى ز ماست

ما كمان و تير اندازش خداست

( ( 617 ) ) اين نه جبر اين معنى جبارى است

ذكر جبارى براى زارى است

( ( 618 ) ) زارى ما شد دليل اضطرار

خجلت ما شد دليل اختيار

( ( 619 ) ) گر نبودى اختيار اين شرم چيست ؟

وين دريغ و خجلت و آزرم چيست ؟ ( 1 )

( ( 620 ) ) زجر استادان به شاگردان چراست ؟ ( 2 )

خاطر از تدبيرها گردان چراست

( ( 621 ) ) ور تو گويى غافل است از جبر او

ماه حق پنهان شد اندر ابر او

( ( 622 ) ) هست اين را خوش جواب ار بشنوى

بگذرى از كفر و بر دين بگروى

( ( 623 ) ) حسرت و زارى گه بيمارى است

وقت بيمارى همه بيدارى است

( ( 624 ) ) آن زمان كه مىشوى بيمار تو

مىكنى از جرم استغفار تو

( ( 625 ) ) مىنمايد در تو زشتى گنه

مىكنى نيت كه باز آيم به ره

( ( 626 ) ) عهد و پيمان مىكنى كه بعد از اين

جز كه طاعت نبودم كارى گزين

( ( 627 ) ) پس يقين گشت آن كه بيمارى تو را

مىببخشد هوش و بيدارى تو را

( ( 628 ) ) پس بدان اين اصل را اى اصل جو

هر كه را در دست او بر دست بو

( ( 629 ) ) هر كه او بيدارتر پر دردتر

هر كه او آگاه تر رخ زردتر

( ( 630 ) ) گر ز جبرش آگهى زاريت كو ؟

جنبش زنجير جباريت كو ؟

( ( 631 ) ) بسته در زنجير شادى چون كند ؟

چوب اشكسته عمادى چون كند ؟ ( 3 )

كى اسير حبس آزادى كند ؟

كى گرفتار بلا شادى كند ؟

( ( 632 ) ) ور تو مىبينى كه پايت بسته اند

بر تو سرهنگان شه بنشسته اند

( 1 ) آزرم شرم و حيا . .

( 2 ) زجر نهى و تنبيه . .

( 3 ) عماد ستون . .