تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٢٧٠

اسم الاسم ، اسم ، معنى

اسم الاسم ، اسم ، معنى

( ( 588 ) ) بىتو ما را بر فلك تاريكى است

با تو اى مه اين زمين تارى كى است ؟

با مه روى تو شب تارى كى است ؟ ( 1 )

روز را بىنور تو تاريكى است

با تو بر خاك از فلك برديم دست

بر سما ما بىتو چون خاكيم پست

( ( 589 ) ) صورت رفعت بود افلاك را

معنى رفعت روان پاك را

( ( 590 ) ) صورت رفعت براى جسمهاست

جسمها در پيش معنى اسمهاست

الله الله يك نظر با ما فكن

لا تقنطنا فقد طال الحزن ( 2 )

بيت ذيل به عنوان يك ضرب المثل معروف است :

مرغ پر نارسته چون پرّان شود

لقمهء هر گربهء درّان شود

( ( 590 ) ) صورت رفعت براى جسمهاست

جسمها در پيش معنى اسمهاست

اسم الاسم ، اسم ، معنى

در اصطلاح فلسفى - عرفانى با نظر به مراتب موجود از نمود تا حقيقت چند مرحله است :

1 - اسم الاسم همان كلمه است كه دلالت بر مسمى مىكند مانند كتاب ، انسان قلم ، ستاره . . . 2 - اسم تمام اجسام و نمودهاى محسوس است كه جهان طبيعت را پر كرده است و به مطلق حقايق نيز اسم گويند ، و در آيه شريفه كه مىگويد « و علم آدم الاسماء كلها ثم عرضهم على الملائكة » مقصود همان حقايق است .

( 1 ) تار به معناى تاريكى است و مقصود اين است كه با مه روى تو اين زمين تاريك نيست . .

( 2 ) لا تقنطنا فقد طال الحزن » ( ما را مأيوس مكن اندوه ما طولانى شده است ) . .