تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٢٥١

بيان خسارت وزير در اين خدعه و مكر

( ( 534 ) ) گاو كه بود ؟ تا تو ريش او شوى

خاك چبود ؟ تا حشيش او شوى

زر و نقره چيست تا مفتون ( 1 )

شوى ؟

چيست صورت تا چنين مجنون شوى ؟

اين سرا و باغ تو زندان توست

ملك و مال تو بلاى جان توست

آن جماعت را كه ايزد مسخ كرد

آيت تصويرشان را نسخ كرد ( 2 )

( ( 535 ) ) چون زنى از كار بد شد روى زرد

مسخ كرد او را خدا و زهره كرد

( ( 536 ) ) عورتى را زهره كردن مسخ ( 3 )

بود

خاك و گل گشتن چه باشد اى عنود

( ( 537 ) ) روح مىبردت سوى چرخ برين

سوى آب و گل شدى در اسفلين

( ( 538 ) ) خويشتن را مسخ كردى از سفول

ز ان وجودى كه بد او رشك عقول

( ( 539 ) ) پس بتر زين مسخ كردن چون بود

پيش آن مسخ اين به غايت دون بود

( ( 540 ) ) اسب همت سوى اختر تاختى

آدم مسجود را نشناختى

( ( 541 ) ) آخر آدم زاده‌اى اى ناخلف

چند پندارى تو پستى را شرف ؟

( ( 542 ) ) چند گويى مىبگيرم عالمى ؟

اين جهان را پر كنم از خود همى ؟

( ( 543 ) ) گر جهان پر برف گردد سر بسر

تاب خور ( 4 )

بگذاردش از يك نظر

( ( 544 ) ) وزر او و وزرا و ( 5 )

چون صد هزار

نيست گرداند خدا از يك شرار ( 6 )

( ( 545 ) ) عين آن تخييل را حكمت كند

عين آن زهر آب را شربت كند

در خرابى گنجها پنهان كند

خار را گل جسمها را جان كند

( 1 ) مفتون مبتلا . .

( 2 ) نسخ ، تبديل مطلق را مىگويند ، خواه از پست به عالى يا عالى به پست . .

( 3 ) مسخ تبدل انسانى به صورت حيوان و به طور عموم ، مسخ عبارت است از تبدل از يك نوع به نوع عالى پست . .

( 4 ) تاب خور تابش خورشيد . .

( 5 ) وزر گناه و نتيجه گناه . .

( 6 ) شرار غور آتش . .