تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٢٤٢

در بيان آن كه اختلاف در صورت و روش است نه در حقيقت

در بيان آن كه اختلاف در صورت و روش است نه در حقيقت

حالا اگر كسى در بارهء حيات اعتقاد كند كه حيات عبارت است از يك نمود واحد حقيقى ، و هم آن زندگىها ، كه افسانه هاى قديمى و روش فعلى جوامع مىگويند ، اين تناقض در عقيده چگونه قابل تحمل است ؟ ما در بارهء اين مبحث در آينده مطالب ديگرى را خواهيم گفت :

در بيان آن كه اختلاف در صورت و روش است نه در حقيقت

( ( 499 ) ) زين نمط زين نوع ده طومار و دو

بر نوشت آن دين عيسى را عدو

( ( 500 ) ) او ز يك رنگىِّ عيسى بو نداشت

وز مزاج خمِّ عيسى خو نداشت

( ( 501 ) ) جامهء صد رنگ ز ان خمّ صفا

ساده و يك رنگ گشتى چون ضياء

( ( 502 ) ) نيست يك رنگى كزو خيزد ملال

بل مثال ماهى و آب زلال

( ( 503 ) ) گر چه در خشكى هزاران رنگهاست

ماهيان را با يبوست جنگهاست

( ( 504 ) ) كيست ماهى چيست دريا فى المثل ؟

تا بدان ماند خدا عز و جل

( ( 505 ) ) صد هزاران بحر و ماهى در وجود

سجده آرد پيش آن درياى جود

( ( 506 ) ) چند باران عطا باران بده

تا بدان آن بحر درّ افشان شده

( ( 507 ) ) چند خورشيد كرم افروخته

تا كه ابر و بحر جود آموخته

چند خورشيد كرم تابان بده

تا بدان يك ذره سر گردان شده

( ( 508 ) ) پرتو دانش زده بر ماء و طين

تا شده دانه پذيرنده زمين

( ( 509 ) ) خاك امين و هر چه در وى كاشتى

بىخيانت جنس آن برداشتى

( ( 510 ) ) اين امانت ز ان عنايت يافته است

كافتاب عدل بر وى تافته است

( ( 511 ) ) تا نشان حق نيارد نو بهار

خاك سرها را نسازد آشكار

( ( 512 ) ) آن جوادى كه جمادى را بداد

اين هنرها وين امانت اين سداد ( 1 )

( 1 ) سداد راستى و رستگارى . .