تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٢٣٥

انواع اختلافها

اين كه روزى فرا رسد كه كسى كوه البرز را از نزديك به همان اندازه ببيند كه كس ديگر آن را از دور مشاهده مىكند ، حذف شالودهء حواس ماست . خلاصه بايستى انسانهاى ديگرى غير از آن انسانها كه تا كنون در طبيعت ساخته مىشود بيافرينيم .

خداوند در قرآن مىفرمايد :

« قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِه فَرَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ أَهْدى سَبِيلًا » 17 : 84 . ( 1 )

( بگو هر كس مطابق وضع خود عمل مىكند خدا به كسانى كه به راه راست هدايت شده‌اند داناتر است ) .

« وَقَدْ خَلَقَكُمْ أَطْواراً » 71 : 14 . ( 2 )

( شما را در اشكال گوناگونى آفريده است ) .

از طرف ديگر عوامل وراثت را كه از نياكان مختلف بر انسانها منتقل مىگردد ، چگونه مىتوان يكى دانست .

نوع دوم - اختلافاتى است كه ناشى از خصايص محيط و چگونگى بر خورد انسان با انگيزه ها و عواملى است كه در مقابل او گسترده شده است .

نوع سوم - اختلافات از نظر اندوخته هاى علمى و اكتساب معارف و تجربه ها و ورزيدگى در شئون زندگى مادى و معنوى مىباشد .

اين انواع سه گانه ، از اختلافات طبيعى و ضرورى زندگانى انسانى بوده ، نه فقط با زندگانى مزاحم نيست ، و نه فقط خللى به هم زيستى اجتماعى و عدالت اجتماعى وارد نمىسازد ، بلكه اين اختلافات براى ادامهء زندگى انسانها ضرورى بوده ، اتحاد كامل نمىتواند هيچ گونه تحركى در انسانها ، بلكه در تمام جانداران ايجاد نمايد . اين اختلافات همچنين از سير و سلوك الى الله نه فقط جلوگيرى نمىكند ، بلكه در حال تفاعل و تكاپو با يكديگر ، مىتوانند قلهء عظيم هدف جهان هستى را مجموعاً در پيش گرفته و به بالاى آن صعود نمايند . اگر اين اختلافات را به حال طبيعى خود بگذارند ،

( 1 ) سوره الإسراء ، آيهء 84 . .

( 2 ) سوره نوح ، آيه 13 . .