تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٢٢٥

تخليط وزير در احكام و انجيل و مكر آن

( ( 469 ) ) در يكى گفته كه واجب خدمت است

ور نه انديشهء توكل تهمت است ( 1 )

( ( 470 ) ) در يكى گفته كه امر و نهىهاست

بهر كردن نيست شرح عجز ماست

( ( 471 ) ) تا كه عجز خود ببينم اندر آن

قدرت حق را بدانيم آن زمان

( ( 472 ) ) در يكى گفته كه عجز خود مبين

كفر نعمت كردن است آن عجز هين

( ( 473 ) ) قدرت خود بين كه اين قدرت از اوست

قدرت خود نعمت او دان كه هوست ( 2 )

( ( 474 ) ) در يكى گفته كزين دو بر گذر

بت بود هر چه بكنجد در نظر

( ( 475 ) ) در يكى گفته مكش اين شمع را

كاين نظر چون شمع آمد جمع را

از هواى خويش در هر ملتى

گشته هر قومى اسير ذلتى

( ( 476 ) ) از نظر چون بگذرى و از خيال

گشته باشى نيم شب شمع وصال

( ( 477 ) ) در يكى گفته بكش باكى مدار

تا عوض بينى يكى را صد هزار

( ( 478 ) ) كه ز كشتن شمع جان افزون شود

ليلىات از صبر چون مجنون شود

( ( 479 ) ) ترك دنيا هر كه كرد از زهد خويش

پيش آمد پيش او دنيا و پيش

( ( 480 ) ) در يكى گفته كه آن چه ت داد حق

بر تو شيرين كرد در ايجاد حق

( ( 481 ) ) بر تو آسان كرد و خوش آن را بگير

خويشتن را در نيفكن در زحير ( 3 )

( ( 482 ) ) در يكى گفته كه بگذر آن خود

كان قبول طبع تو ردّ است و بدّ

( ( 483 ) ) راه هاى مختلف آسان شده است

هر يكى را ملتى چون جان شده است

( ( 484 ) ) گر ميسر كردن حق ره بدى

هر جهود و گبر از او آگه شدى

( ( 485 ) ) در يكى گفته ميسر آن بود

كه حيات دل غذاى جان بود

( ( 486 ) ) هر چه ذوق طبع باشد چون گذشت

بر نيارد همچو شوره ريع و كشت

( 1 ) تهمت قضيه زشتى را با علم به خلاف واقع بودن به زبان آوردن و به كسى نسبت دادن . .

( 2 ) هو در لغت عربى ضمير مفرد مذكر غائب است و در اصطلاح عرفان اشاره به غيب الغيوب خدايى است . .

( 3 ) زحير اسهال ، پيچش دل ، پيچ شكم ، و به معناى صدا يا نفسى كه به سبب آزردگى و خستگى مانند ناله در مىآيد . . .