تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ٢١٥

فهم كردن حاذقان نصارى مكر وزير را

فهم كردن حاذقان نصارى مكر وزير را

براى رسيدن به آن حقيقت هم وجود ندارد .

و اين يك اصل است بسيار عالى است ، و توضيح آن چنين است كه :

اولا بايستى براى يك فرد امورى به عنوان حقايق نمودار گردد ، به طورى كه رسيدن به آن حقايق بتواند براى او ايده آل و هدف از تلاش و تكاپوها جلوه كند ، پس از اين مرحله به درون خود نگريسته با آشنايى با نيروهاى درونى خود دريابد : كه چگونه بايستى از اين حقايق بهره بردارى كند .

آن گاه نوبت چشيدن حقايق و استشمام آنها فرا مىرسد ، پس وجود حقايق ايجاد كنندهء وسيلهء دريافت حقايق مىباشد . پس از آن كه آن وسايل ايجاد شد ، خواهد ديد : كه وسيله بيش از آن چه را كه حقايق ابتدايى اقتضا مىكرد نيرومند است ، و وسايل تحصيل شده ، راه را به سوى حقايق عالىتر باز مىكند ، همچنان كه آن حقايق ابتدايى را بسيار عميقتر جلوه مىدهد .

فهم كردن حاذقان نصارى مكر وزير را

( ( 445 ) ) ناصح دين گشته آن كافر وزير

كرد او از مكر در لوزينه سير ( 1 )

( ( 446 ) ) هر كه صاحب ذوق بود از گفت او

لذتى مىديد و تلخى جفت او

( ( 447 ) ) نكته ها مىگفت او آميخته

در جلاب قند زهرى ريخته ( 2 )

هان مشو مغرور ز ان گفت نكو

ز انكه دارد صد بدى در زير او

او چو باشد زشت گفتش زشت دان

هر چه گويد مرده آن را نيست جان

گفت انسان پاره‌اى ز انسان بود

پاره‌اى از نان يقين كه نان بود

( 1 ) لوزينه هر غذايى كه در آن مغز بادام مخلوط شود . .

( 2 ) جلاب ، معرب گلاب . .