تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — الجزء ١، الصفحة ١٨٦

تمثيل مرد عارف و تفسير « الله يَتَوَفَّى اَلأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها » 39 : 42

( ( 392 ) ) حال عارف اين بود بىخواب هم

گفت يزدان هم رقودٌ ( 1 )

زين مرم

( ( 393 ) ) خفته از احوال دنيا روز و شب

چون قلم در پنجهء تقليب رب ( 2 )

( ( 394 ) ) آن كه او پنجه نبيند در رقم

فعل پندارد به جنبش از قلم

( ( 395 ) ) شمه‌اى زين حال عارف وانمود ( 3 )

خلق را هم خواب حسى در ربود

( ( 396 ) ) رفت در صحراى بىچون جانشان

روحشان آسوده و ابدانشان

ترك روز آخر چو با زرين سپر

اردوى شب را به تيغ افكنده سر

ميل هر جانى به سوى تن بود

هر تنى از روح آبستن بود

( ( 397 ) ) از صفيرى باز دام اندر كشيد

جمله را در دام و در داور كشيد

چون كه نور صبحدم سر بر زند

كركس زرين گردون پر زند

( ( 398 ) ) فالق ( 4 )

الاصباح ( 5 )

اسرافيل ( 6 )

وار

جمله را در صورت آرد ز ان ديار

( ( 399 ) ) روحهاى منبسط را تن كند ( 7 )

هر تنى را باز آبستن كند

( ( 400 ) ) اسب جانها را كند عارى ز زين

سرّ النوم اخ الموت است اين

( 1 ) رقود جمع رقده ، به معناى خواب يا حالت خاصى از خواب . .

( 2 ) تقليب بر گرداندن ، و به معناى عموم تصرف در يك چيز را گويند . .

( 3 ) شمه مقدار . .

( 4 ) فالق از فلق به معناى شكافتن . .

( 5 ) اصباح روشن كردن صبح . .

( 6 ) اسرافيل ملكى است كه براى بيدار كردن خواب رفتگان مرگ براى حضور در رستاخيز شيپور اعلام خواهد زد . .

( 7 ) منبسط از انبساط است ، روح منبسط روحى است كه از علايق مادى رها شده و گسترش تجريدى خود را باز يافته است . .